Yetişkin İçin Vesayet Dilekçesi Nasıl Verilir? Adım Adım Süreç

Bir yetişkin için vesayet dilekçesi verdiğinizde, mahkemenin davanızı dinlemesinden önce dört unsurun hazır olması gerekir: kişinin ehliyetine ilişkin yazılı bir değerlendirme, istediğiniz yetkileri sayan ve daha hafif hiçbir çözümün neden işe yaramayacağını açıklayan bir dilekçe, kişiye ve yakın akrabalarına bildirim yapıldığının kanıtı ve ehliyetsizliği (incapacity) açık ve ikna edici delille (clear and convincing evidence) ispatlayacağınız bir duruşma. Bu adımların sırası ve bunlarla ilgilenen mahkeme Washington, DC, Virginia ve New York arasında farklılık gösterir, ancak yapı her yerde aynıdır. Aşağıda süreci, gerçekte işlediği sırayla ve dilekçelerin tıkandığı noktalarla birlikte anlatıyoruz.

1. Adım: Önce ehliyet delillerini toplayın

Değerlendirme davanın temelidir, bu yüzden işe oradan başlayın. Virginia, hakkında başvuru yapılan kişiyi (respondent) muayene etmiş lisanslı bir hekim, psikolog veya başka bir yetkin uzman tarafından hazırlanan ve duruşmadan önce mahkemeye sunulan bir değerlendirme raporu ister. New York, dilekçe verildikten sonra atanan bir mahkeme değerlendiricisine (court evaluator) dayanır; ancak arkasında hiçbir tıbbi destek bulunmayan bir dilekçenin kabul edilmesi pek olası değildir. DC ise mahkemeye rapor veren bir bilirkişi (examiner) ve bir ziyaretçi (visitor) atar.

Kişiyi tedavi eden hekimden veya bir nöropsikologdan, işlevsel kısıtlılıkları somut ifadelerle anlatan yazılı bir değerlendirme isteyin: kişi neyi yapamıyor, ne sıklıkla ve hangi sonuçlarla. “Orta evre demans” ifadesi hâkime, “ilaçlarını tanıyamıyor, bu ay ocağı iki kez açık bıraktı ve kirasını ödemeyi bıraktığının farkında değil” ifadesinden daha az şey anlatır. Kişi muayene edilmeyi reddederse bunu dilekçede belirtin ve mahkemeden bir değerlendirme yapılmasına karar vermesini isteyin. Bir yetişkine ne zaman mahkemece vasi atanması gerektiğini anlattığımız yazımız, değerlendirmenin karşılaması gereken hukuki ölçütü ayrıntılı olarak açıklar.

2. Adım: Mahkemenin sorularını yanıtlayan bir dilekçe hazırlayın

Vesayet dilekçesi, doldurup imzaladığınız bir form değildir. Hâkim, dava vasisi (guardian ad litem) ve hakkında başvuru yapılan kişinin avukatı, dilekçeyi davanın yol haritası olarak okuyacaktır. Dilekçe şunları kapsamalıdır:

• Hakkında başvuru yapılan kişinin kim olduğu, nerede yaşadığı ve eşinin, yetişkin çocuklarının, anne babasının ve kardeşlerinin kim olduğu, adresleriyle birlikte; çünkü bu kişilerin hepsi bildirim almaya hak kazanır.
• Kişinin artık veremediği belirli kararlar ve buna ilişkin deliller.
• Hangi yetkileri talep ettiğiniz ve tam mı yoksa sınırlı mı bir vesayet istediğiniz.
• Mali işler üzerinde yetki talebi varsa bu talep. Virginia ve DC’de bu, aynı dilekçede istenebilen ayrı bir kayyım (conservator) atamasıdır; New York’ta ise Article 81 vesayetinin malvarlığına ilişkin kısmıdır.
• Hangi alternatiflerin bulunduğu ve neden yeterli olmadığı: mevcut bir vekaletname, önceden verilmiş bir sağlık talimatı (advance directive), bir temsilci ödeme alıcısı (representative payee).
• Neden uygun bir vasi olduğunuz ve kişinin alacaklısı olmanız ya da vasiyetnamesinde lehtar olmanız gibi her türlü çıkar çatışması.

Talep edilen yetkiler konusunda belirsiz kalan veya alternatifler hakkında hiçbir şey söylemeyen bir dilekçe, davanın mahkemeden sorularla geri dönmesinin en yaygın nedenidir. CLP’nin vesayet ekibi, dilekçeyi değerlendirme raporu etrafında kurgular; böylece iki belge tek ve tutarlı bir hikâye anlatır.

3. Adım: Vesayet dilekçesini doğru mahkemeye verin ve bildirim yapın

Virginia’da dilekçeler, hakkında başvuru yapılan kişinin yaşadığı veya bulunduğu şehir ya da ilçenin circuit court’una (eyalet ilk derece mahkemesi) verilir. DC’de dilekçe, Superior Court’un Probate Division’ına (miras dairesi) sunulur. New York’ta Article 81 dilekçeleri Supreme Court’a (New York’ta ilk derece mahkemesi) verilir ve dava, kısa bir takvimle duruşma tarihi belirleyen bir order to show cause (gerekçe gösterme emri) ile başlar.

Hakkında başvuru yapılan kişiye, dilekçeyle birlikte, avukatla temsil edilme ve duruşmaya katılma hakkı dahil haklarını sade bir dille açıklayan bir bildirimin bizzat tebliğ edilmesi gerekir. Kanuni listede yer alan akrabalara bildirim posta yoluyla yapılır. Bir kardeşi atlamak veya evrakı bakımevi resepsiyonistine bırakarak tebliğ yapmak, duruşmanın tamamen ertelenmesine yol açabilecek bir usul eksikliğidir. Her tebliğin kanıtını saklayın.

4. Adım: Dava vasisi veya mahkeme değerlendiricisiyle iş birliği yapın

Dilekçe verildikten sonra mahkeme, dosyayı incelemesi için bağımsız birini atar. Virginia, hakkında başvuru yapılan kişiyi ziyaret etmesi, ona yargılamayı açıklaması ve önerilerini içeren yazılı bir rapor sunması gereken bir dava vasisi atar. New York benzer role sahip bir mahkeme değerlendiricisi atar ve kişiye ayrıca avukat da atayabilir. DC, avukatı yoksa ilgili kişiye bir avukat ve bunun yanında bir ziyaretçi ile bir bilirkişi atar.

Bu kişi sizinle, hakkında başvuru yapılan kişiyle ve çoğu zaman diğer aile üyeleriyle görüşür; değerlendirme raporunu ve mali tabloyu da görmek ister. Bu ziyareti davadaki en önemli görüşme olarak kabul edin. Aile içi anlaşmazlıklar konusunda açık sözlü olun; değerlendirici bunları zaten duyacaktır ve çatışmayı saklıyormuş gibi görünen bir dilekçe sahibi güvenilirliğini kaybeder.

5. Adım: Duruşma

Duruşmada değerlendirme raporunu, kendi tanıklığınızı ve varsa diğer tanıkları sunarsınız. Hakkında başvuru yapılan kişinin duruşmaya katılma, tanıklık etme ve dilekçeye itiraz etme hakkı vardır. Virginia’da bu kişi jüri talep edebilir. Hâkim, ehliyetsizliğin açık ve ikna edici delille kanıtlandığını tespit etmeli ve sınırlı bir vesayetin veya daha az kısıtlayıcı bir alternatifin kişiyi koruyup korumayacağını değerlendirmelidir.

Sağlam bir değerlendirme raporuna ve eksiksiz bildirime dayanan, itiraz edilmeyen davalar genellikle kısa sürer. Hakkında başvuru yapılan kişinin itiraz ettiği veya kardeşlerin vasinin kim olacağı konusunda anlaşamadığı çekişmeli davalar ise delil keşfi (discovery), birbiriyle çelişen tıbbi görüşler ve birden fazla duruşma tarihi içerebilir. Süreyi, dilekçe sahibinin dilekçeyi verdikten sonra yaptığı her şeyden çok mahkemenin takvimi ve değerlendiricinin müsaitliği belirler. Durum beklemeye elverişli değilse, acil ve geçici vesayet için ayrı bir yol vardır.

6. Adım: Göreve başlama şartlarını yerine getirin ve raporlamaya başlayın

Dilekçeyi kabul eden karar sürecin sonu değildir. Vasinin göreve başlama şartlarını yerine getirmesi gerekir: yemin etmek ve mali işler söz konusuysa, mahkeme kalemi bankaların ve hastanelerin kabul edeceği yetki belgesini veya atama yazısını (letters) düzenlemeden önce teminat (bond) yatırmak. New York, yeni vasilerin bir eğitim kursunu tamamlamasını şart koşar. Ardından raporlama döngüsü başlar. Virginia’da vasiler, kişinin durumuna ilişkin yıllık raporu yerel sosyal hizmetler dairesine sunar. DC ve New York’ta vasiler, kararda belirlenen takvime göre mahkemeye rapor verir; New York ayrıca ilk birkaç ay içinde bir başlangıç raporu ister. Kayyımlar ve malvarlığı vasileri daha sıkı bir rejime tabidir; bu rejimi kayyımın yıllık hesap raporunda neleri göstermesi gerektiğini anlattığımız yazımızda açıklıyoruz.

Vesayet dilekçesi vermeye hazırlanıyorsanız ve dilekçenin, değerlendirmenin ve bildirimin ilk seferde doğru yapılmasını istiyorsanız, Capitol Law Partners ile yapacağınız bir görüşmede mahkemenize uygun sıralamayı belirleyebiliriz. Görüşme planlayın.

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Bu iletişim yoluyla avukat-müvekkil ilişkisi kurulmamaktadır.

Av. Sena Şahin. Bireyler, aileler ve işletme sahipleri için açık ve net hukuki rehberlik.

Bu konuda yardıma mı ihtiyacınız var? Vesayet dilekçeleri ve mahkeme başvuruları sayfamıza göz atın veya randevu alın.