Acil Vasi Atanması: Mahkeme Ne Kadar Hızlı Karar Verebilir?

Mahkeme, acil vasi atanması (emergency guardian) talebini birkaç gün içinde karara bağlayabilir; gerçek bir kriz durumunda bu bazen dilekçenin verildiği gün olur. Bunun karşılığında kapsam ve süre daralır: geçici veya acil bir karar, haftalarla ölçülen kısa bir süre için dar yetkiler verir ve yalnızca tam kapsamlı duruşma yapılana kadar aradaki boşluğu kapatır. Bu kararı alabilmek için hâkime, yetişkinin yakın ve ciddi bir zarar tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu, başka hiç kimsenin hâlihazırda harekete geçme yetkisine sahip olmadığını ve olağan bildirim süresini beklemenin bu zarara yol açacağını göstermeniz gerekir. Aşağıda hangi durumların bu şartları karşıladığını, büromuzun faaliyet gösterdiği yargı bölgelerinin her birinin konuyu nasıl ele aldığını ve hızlı dilekçelerin reddedilmesine yol açan hataları anlatıyoruz.

Hangi durumlar acil sayılır

Hâkimler, acil olarak nitelendirilen ama aslında yalnızca gecikmiş olan pek çok dilekçe görür. Ölçütü gerçekten karşılayan durumlar genellikle şunlara benzer:

• Hastane hastayı taburcu etmeye hazırdır, hasta bir rehabilitasyon merkezine yerleştirilmeye onay veremez, önceden verilmiş bir sağlık talimatı (advance directive) yoktur ve varsayılan vekil listesinde hiçbir akraba bulunmamaktadır ya da akrabalar anlaşamamaktadır.
• Kişi, bir hekimin ölümü veya ciddi bir yaralanmayı önlemek için gerekli olduğunu söylediği tedaviyi reddetmektedir ve reddetmenin sonuçlarını anlayamamaktadır.
• Biri kişiyi aktif olarak istismar etmektedir: hesaplardan para çekmekte, lehtar tayinlerini değiştirmekte veya kişiyi ailesinden yalıtmaktadır. Bu durumda acil ihtiyaç, kayyımlık hizmetlerimizi anlatan sayfada açıklandığı gibi, genellikle bir vasiden çok geçici bir kayyımdır (temporary conservator).
• Kişi tahliye edilmek üzeredir, elektriği veya suyu kesilmiştir ya da kaybolarak sokaklarda dolaşmaktadır ve yetişkin koruma hizmetleri (adult protective services) devreye girmiştir.

Demans teşhisi, bakım konusunda bir aile tartışması veya işlerin kötüye gittiğine dair genel bir endişe acil durum sayılmaz. Bu tür davalar, yetişkin için vesayet dilekçesinin nasıl verildiğini anlattığımız yazıdaki olağan yolda ilerlemelidir.

Üç yargı bölgesinde acil vasi atanması

Virginia’nın circuit court’ları (eyalet ilk derece mahkemeleri), acil bir durum bulunduğunda ve hakkında başvuru yapılan kişinin (respondent) refahı derhal harekete geçilmesini gerektirdiğinde, asıl dilekçe görülmeden önce geçici bir vasi veya kayyım atayabilir. Bildirim süresi kısaltılabilir, ancak geçici karar yalnızca tam kapsamlı duruşmaya veya kararda belirlenen tarihe kadar geçerlidir ve olağan dilekçenin yine de ispatlanması gerekir.

District of Columbia en ayrıntılı seçenek listesine sahiptir. Buradaki kanun, muhtemel ciddi bir zararın gösterilmesi üzerine kısa ve belirli bir süre için atanan bir acil vasiyi; bir kurumda bulunan ve onay verecek kimsesi olmayan hastanın tedavi kararları için bir sağlık vasisini (health-care guardian); atanmış bir vasinin görevini yerine getirmediği durumlarda ise bir geçici vasiyi öngörür. Her birinin kendine özgü sınırları vardır ve Probate Division (miras dairesi), dilekçenin doğru olanı seçmesini bekler.

New York’un Article 81 düzenlemesi, kişinin esenliğine veya malvarlığına yönelik bir tehlike gösterildiğinde mahkemenin, order to show cause (gerekçe gösterme emri) kararını imzaladığı sırada ya da duruşmadan önceki herhangi bir aşamada geçici bir vasi atamasına izin verir. Kararın geçici vasinin yetkilerini açıkça belirtmesi gerekir ve tam kapsamlı Article 81 duruşması kanunun olağan takvimine göre bunu izler.

CLP’nin acil vesayet ekibi, bu dilekçeleri üç mahkemenin hepsinde verir ve ilk soru her zaman, mevcut kararlardan hangisinin durdurmaya çalıştığınız zarara uygun düştüğüdür.

Acil vasi dilekçesinin göstermesi gerekenler

Hız ispat yükünü hafifletmez, yalnızca sıkıştırır. Dilekçe ve onu destekleyen yeminli beyanlar (affidavit), somut ayrıntılarla dört unsuru ortaya koymalıdır.

Zarar. Kimse atanmazsa ne olacağı ve bunun ne kadar yakında gerçekleşeceği. Bir hekimin mektubu veya bir hastane sosyal hizmet uzmanının beyanı, bir aile üyesinin anlatımından çok daha fazla ağırlık taşır.

Yetki boşluğu. Mevcut hiçbir belgenin veya varsayılan vekilin neden harekete geçemediği. Bir vekaletname varsa, neden soruna ulaşmadığını ya da vekile neden güvenilemeyeceğini açıklayın.

Talep edilen yetkiler. Yalnızca acil durumun gerektirdikleri: belirli bir yere yerleştirmeye onay verme, belirli bir hesabı dondurma yetkisi. Hâkimler dar kapsamlı acil yetkileri kolayca, geniş kapsamlı olanları ise isteksizce verir.

Plan. Tam kapsamlı bir dilekçe, acil taleple birlikte veya hemen ardından verilmelidir. Mahkemeler, hızlı kararı alıp ardından olağan davayı kendi haline bırakan dilekçe sahiplerine karşı temkinlidir.

Geçici kararın yapmadıkları

Geçici vasinin yalnızca kararda sayılan yetkileri vardır, bu yetkiler yalnızca kararın süresi dolana kadar geçerlidir ve geçici vasi diğer tüm vasilerle aynı yükümlülüklere tabidir. Hakkında başvuru yapılan kişiye yine bir avukat veya dava vasisi (guardian ad litem) atanır, uygulamada mümkün olur olmaz ona bildirim yapılır ve kişi tam kapsamlı duruşmada atamaya itiraz etme hakkını korur. Acil karar kalıcı davayı karara bağlamaz ve uzun vadede hangi aile üyesinin görev yapacağını da belirlemez; hâkimler bazen tam da bu soruya önceden karar vermiş olmamak için geçici olarak tarafsız bir profesyonel atar.

Asıl dilekçe daha sonra reddedilirse geçici atama sona erer ve vasi, bu atama kapsamında yaptığı her şeyin hesabını vermek zorundadır.

Hızlı dilekçeleri yavaşlatan hatalar

En yaygın hata belirsiz bir yeminli beyandır. “Annem tehlikede” ifadesi bir duruşma tarihi getirir; “Annem 3 Ekim’de gece saat 2’de geceliğiyle Route 7 üzerinde polis tarafından bulundu, hastane onu cuma günü taburcu edecek ve destekli yaşam tesisine gitmeyi üç kez reddetti” ifadesi ise karar getirir. İkinci en yaygın hata, mahkemenin acil bir durumda bile neredeyse hiçbir zaman göz ardı etmeyeceği tıbbi delilin eksik olmasıdır. Üçüncüsü her şeyi birden istemektir: acil olarak tam vesayet ve kayyımlık yetkileri talep etmek, dilekçe sahibinin krizin gerçekte neyi gerektirdiğini düşünmediğinin işaretidir. Dördüncüsü hakkında başvuru yapılan kişiyi unutmaktır: nerede bulunduğunu belirtmemek, hiçbir bildirim girişiminde bulunmamak, dilekçe sahibinin neden doğru kişi olduğunu açıklamamak. Tüm bunların arkasındaki hukuki ölçüt, bir yetişkine ne zaman mahkemece vasi atanması gerektiğini anlattığımız yazımızda yer alıyor.

Bir aile üyeniz yakın bir zarar tehlikesiyle karşı karşıyaysa ve acil vasi atanması gerekiyorsa, Capitol Law Partners ile yapacağınız bir görüşmede hangi kararın talep edilmesi gerektiğini belirleyip delilleri hızla bir araya getirebiliriz. Görüşme planlayın.

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Bu iletişim yoluyla avukat-müvekkil ilişkisi kurulmamaktadır.

Av. Sena Şahin. Bireyler, aileler ve işletme sahipleri için açık ve net hukuki rehberlik.

Bu konuda yardıma mı ihtiyacınız var? Acil ve geçici vesayet sayfamıza göz atın veya randevu alın.