Telif Hakkı Otomatik Doğuyorsa Eserinizi Neden Tescil Ettirmelisiniz?

Telif hakkı, eserinizi somut bir ortamda tespit ettiğiniz andan itibaren, herhangi bir başvuru, harç veya ibare gerekmeden eserinizi korur. Bu kısım doğrudur ve pek çok içerik üreticisinin ve şirketin hiçbir zaman tescil yaptırmamasının nedeni de budur. Gözden kaçan kısım ise tescil edilmemiş bir telif hakkının ABD mahkemelerinde ileri sürülemeyen bir hak olmasıdır; tescilden sonra bile tescilin zamanlaması, ihlal edenin size eser başına mahkemenin belirlediği bir tutarı mı yoksa yalnızca ispatlayabildiğiniz zararı mı ödeyeceğini belirler. Telif hakkı tescili, hakkı yaratmaktan çok hakkı kullanılabilir hale getirmekle ilgilidir. Telif hakkı tescili hizmetimiz, bu fark tam da müvekkilin en çok ihtiyaç duyduğu anda ortaya çıktığı için vardır.

Telif hakkı tescili mahkeme kapısının anahtarıdır

İlk kez ABD’de yayımlanan eserler için Telif Hakkı Yasası (Copyright Act), ihlal davası açılabilmesi için tescili (veya tescilin reddedilmiş olmasını) şart koşar. Yüksek Mahkeme 2019’da “tescil” kavramının, başvurunun Telif Hakkı Ofisi’ne (Copyright Office) yalnızca ulaşması değil, Ofis’in başvuru hakkında fiilen işlem yapması anlamına geldiğine karar vermiştir. İhlali fark edip aynı gün başvuru yapan kişi, dava açmadan önce Ofis’in talebi incelemesini bekler; bunun istisnası, ayrı bir harca tabi hızlandırılmış bir yol olan özel işlem (special handling) ücretini ödemektir. Bern Sözleşmesi kapsamında korunan yabancı eserler bu şarttan muaftır, ancak aşağıda anlatılan hukuki çarelerden yararlanmak için yine de tescile ihtiyaç duyarlar.

Pratik sonuç şudur: tescilsiz eserleri olan bir şirketin kopyalamaya karşı derhal başvurabileceği bir hukuki yol yoktur. Bir talep mektubu ve bir DMCA bildirimi gönderebilir (her ikisini de DMCA kaldırma bildiriminin nasıl işlediğini anlattığımız yazıda ele alıyoruz), ancak tescil belgesi düzenlenene kadar dava açamaz veya ihtiyati tedbir talep edemez.

Kanuni tazminat ve avukatlık ücreti zamanlamaya bağlıdır

En değerli avantaj, tescil yaptırıp yaptırmamanıza değil, ne zaman yaptırdığınıza bağlıdır. Telif Hakkı Yasası’nın 412. maddesi (Section 412) uyarınca, tescilin yürürlük tarihinden önce başlayan hiçbir ihlal için kanuni tazminat (statutory damages) ve avukatlık ücreti talep edilemez. Tek bir istisna vardır: eser ilk yayından sonraki üç ay içinde tescil edildiyse, bu süre içinde başlayan ihlaller için de bu çarelere başvurulabilir.

Bunun önemi şuradadır: telif hakkı davalarında fiili zararı ispatlamak çoğu zaman zordur. Ürün fotoğrafları bir rakip tarafından kopyalanan küçük bir işletme, kaybedilen satışları dolar cinsinden göstermekte zorlanabilir. Kanuni tazminat, mahkemenin böyle bir ispat aramaksızın, kanunla belirlenen ve kasıtlı ihlalde artırılan bir aralık içinde, ihlal edilen eser başına bir tutara hükmetmesine imkân verir. Avukatlık ücretleri mütevazı bir davada tazminatı aşabilir ve hakların korunmasını ekonomik açıdan mantıklı kılan şey de budur. Eserin, kendisi kopyalamadan önce tescil edildiğini bilen bir ihlalci her iki riskle de karşı karşıyadır; tescil belgesinin uzlaşma müzakerelerinin havasını değiştirmesinin nedeni budur.

Bu kural basit bir alışkanlık doğurur: uğruna dava açmayı göze alacağınız her şeyi yayımladıktan sonraki üç ay içinde tescil ettirin. Sürekli içerik üretenler için toplu tescil (group registration) seçenekleri, fotoğrafçıların, yazarların ve yayıncıların çok sayıda eseri tek bir başvuruyla kapsamasına imkân tanır.

Geçerlilik ve sahiplik karinesi

İlk yayından önce veya ilk yayından itibaren beş yıl içinde düzenlenen bir tescil belgesi, telif hakkının geçerli olduğuna ve belgede yer alan bilgilerin (eser sahibi, hak sahibi, oluşturulma tarihi, work made for hire niteliği) doğru olduğuna dair ilk bakışta delil (prima facie evidence) niteliğindedir. Bu durumda aksini ispat yükü davalıya geçer. Tescil belgesi olmadan eser sahipliğini ve hak sahipliğini sıfırdan ispatlamanız gerekir; bu da taslakları, meta verileri, sözleşmeleri ve tanıkları sunmak anlamına gelebilir. Eseri bir yükleniciden devralan bir şirket için tescil belgesi, hak zincirini de kamuya açık bir sicile kaydeder.

Gümrük, platformlar ve Telif Hakkı Talepleri Kurulu

Tescilli telif hakları ABD Gümrük ve Sınır Koruma İdaresi’ne (U.S. Customs and Border Protection) kaydettirilebilir; idare de bunun ardından hakkı ihlal eden ithal ürünleri alıkoyabilir. Çevrimiçi pazar yerleri ve uygulama mağazaları, özellikle tekrarlanan hak koruma programlarında, basit bir DMCA bildiriminin ötesindeki bir şikâyet üzerine işlem yapmadan önce çoğu zaman tescil numarası ister. Telif Hakkı Ofisi bünyesinde düşük değerli uyuşmazlıklar için kurulmuş bir küçük talepler mercii olan Telif Hakkı Talepleri Kurulu (Copyright Claims Board), işleme devam etmek için bir tescil veya bekleyen bir başvuru şartı arar. Bu kapıların her biri yalnızca bir tescil belgesiyle açılır.

Caydırıcılık ve kamu sicili

Tescil; eseri, sahibini ve tarihi aranabilir bir kamu veri tabanına kaydeder. Potansiyel lisans alanlar sizi bulabilir, potansiyel ihlalciler de eserin bu adımı atmış birine ait olduğunu görebilir. Eserin üzerinde telif hakkı ibaresi bulunması artık zorunlu değildir, ancak bu ibare tazminatı azaltabilecek “iyi niyetli ihlal” (innocent infringement) savunmasını hâlâ boşa çıkarır. Fikri mülkiyet davaları ve uyuşmazlık çözümü sayfamız, düzgün bir tescil kaydının ihlalin fark edilmesinden çözüme giden yolu nasıl kısalttığını açıklıyor.

Tescilin sağlamadığı şeyler

Tescil, korumayı fikirlere, yöntemlere, olgulara veya işlevselliğe genişletmez. Bir başlığı, ismi veya kısa bir ifadeyi korumaz; bunlar korunabilir nitelikteyse marka hukukunun alanına girer. Birinin bağımsız olarak benzer bir eser yaratmasını engellemez. Bir devir sözleşmesinin yerini de tutmaz: eseri bir yüklenici yarattıysa, imzalı bir devir olmadan eseri şirket adına tescil ettirmek, sahiplik konusunda yanlış beyan içeren bir tescil belgesi ortaya çıkarır ve bu, hiç belge olmamasından daha kötüdür.

Hangi başvuru türünün kullanılacağı ve depozito olarak neyin yükleneceği dahil başvurunun işleyişi için telif hakkının çevrimiçi nasıl tescil ettirileceğini anlattığımız yazımıza göz atabilirsiniz.

Rakiplerin kopyalayabileceği içerik, yazılım veya tasarımlar yayımlıyorsanız, Capitol Law Partners ile yapacağınız bir görüşmede üç aylık süreyi her zaman kapsayan bir tescil rutini oluşturabiliriz. Görüşme planlayın.

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Bu iletişim yoluyla avukat-müvekkil ilişkisi kurulmamaktadır.

Av. Çağatay Ersoy. Kurucular, yatırımcılar ve büyüyen şirketler için pratik strateji.

Bu konuda yardıma mı ihtiyacınız var? Telif hakkı tescili sayfamıza göz atın veya randevu alın.