Telif Hakkı Tescili Neden Reddedilir? Telif Hakkı Ofisi'nin Gerekçeleri

Telif Hakkı Ofisi (Copyright Office) bir tescili iki nedenden biriyle reddeder: ya materyal telif hakkının koruduğu türden bir şey değildir ya da başvuru depozitoyla örtüşmez. Her ikisi de birçok durumda düzeltilebilir, ancak çözüm hangisiyle karşılaştığınızı bilmenize bağlıdır. Konu bakımından reddedilen bir telif hakkı tescili, eserin tamamen farklı bir koruma sistemine, çoğu zaman marka hukukuna ait olduğunun işareti olabilir. Başvurudan kaynaklanan bir ret ise genellikle düzeltilmiş bir başvuruyla giderilebilir. Bu yazı en sık gördüğümüz ret gerekçelerini, retten önce gelen yazışmaları ve itiraz yollarını sıralıyor. Başvuru sürecinin kendisi için telif hakkının online nasıl tescil ettirileceğini anlattığımız yazıya bakabilirsiniz; elinizde bir ret kararı varsa telif hakkı tescili hizmetimiz cevapları ve yeniden değerlendirme taleplerini yürütür.

Yeterli özgün eser sahipliğinin bulunmaması

Telif hakkı asgari düzeyde yaratıcı bir ifade gerektirir. Eşik düşüktür ama sıfır değildir ve Ofis’in köklü uygulaması gereği birçok kategori bu eşiğin altında kalır. İsimler, başlıklar, sloganlar ve kısa ifadeler, ne kadar zekice olurlarsa olsunlar reddedilir. İçindekiler listeleri, boş formlar, standart takvimler ve bilinen semboller reddedilir. Yazı karakteri tasarımları tek başına reddedilir. Boy ve kilo tabloları gibi tamamen herkesin ortak malı olan bilgilerden oluşan eserler reddedilir.

Marka işlevi gören kısa bir ifade veya slogan bunun yerine marka olarak korunabilir. Ticari marka ve fikri mülkiyet tescili sayfamız bu yolu açıklıyor. Olgulardan oluşan bir derleme, seçim ve düzenleme yaratıcı tercihleri yansıtıyorsa tescil ettirilebilir; ancak tescil olguları asla kapsamaz, yalnızca düzenlemeyi kapsar.

Fikirler, yöntemler ve sistemler

Telif Hakkı Yasası (Copyright Act), telif hakkıyla korunabilir bir eserde anlatılmış olsalar bile fikirleri, prosedürleri, süreçleri, sistemleri, işletim yöntemlerini, kavramları, ilkeleri ve keşifleri koruma kapsamı dışında tutar. Talebi bir “iş yöntemi”, ”… için bir sistem” veya bir “teknik” olarak tanımlayan başvuru, yazışmaya veya ret kararına yol açar. Yöntemin yazılı anlatımı bir yazı eseri olarak tescil ettirilebilir; yöntemin kendisi tescil ettirilemez. Talebi başvuruda işlevi değil metni veya kodu tanımlayacak şekilde yeniden çerçevelemek çoğu zaman sorunu çözer. Yöntem gerçekten yeniyse ilgili sistem patent hukukudur; yöntem gizli tutuluyorsa ticari sır hukuku da uygulanabilir.

Ayrılabilir tasarımı olmayan kullanım eşyaları

Giysiler, mobilyalar, lambalar ve diğer kullanım eşyaları (useful articles) bu nitelikleriyle korunmaz. Bir kullanım eşyasının tasarım özellikleri, ancak eşyadan ayrı bir sanat eseri olarak algılanabiliyorsa ve tek başına korunabilir bir resim, grafik veya heykel eseri niteliği taşıyorsa tescil ettirilebilir. Yüksek Mahkeme bu iki aşamalı testi 2017’de belirlemiştir ve Ofis bunu uygular. Bir kumaş üzerindeki baskı bu şartları karşılayabilir; bir elbisenin kesimi karşılayamaz. Bir ürün tasarımına ilişkin başvuru, ayrılabilir sanatsal unsurları belirlemeli ve eşyanın kendisini değil, bu unsurları talep etmelidir.

Yetersiz insan eser sahipliği

Bu yazının yazıldığı tarih itibarıyla Ofis’in tutumu, telif hakkının yalnızca bir insan tarafından yaratılan materyali koruduğu yönündedir. Komutlara (prompt) yanıt olarak tamamen bir yapay zekâ aracı tarafından üretilen eser reddedilir. İnsan tarafından yaratılmış materyali yapay zekâ ile üretilmiş materyalle birleştiren bir eser tescil ettirilebilir; ancak başvuru sahibi yapay zekâ ile üretilmiş kısımları beyan etmeli ve bunları talebin kapsamı dışında bırakmalı, insan katkısının kendisi de asgari düzeyin üzerinde olmalıdır. Bu beyanı içermeyen bir başvuru, tescil belgesinin ileride sorgulanması riskini taşır. Ofis bu tür taleplerin nasıl tanımlanacağına ilişkin rehber ilkeler yayımlamıştır ve alan hızla değişmektedir; bu nedenle yapay zekâ ile üretilmiş bileşenler içeren herhangi bir eser için başvurmadan önce güncel rehber ilkeleri kontrol edin.

Başvuru ve depozito sorunları

Pek çok ret kararı ve yazışmaların çoğu eserin kendisinden değil, evraklardan kaynaklanır. Depozito, başlıkla veya eser sahipliği tanımıyla örtüşmez. Başvuru, başvuru sahibinin sahibi olmadığı materyali talep eder: bir stok fotoğraf, bir açık kaynak kütüphane veya hiç kapsam dışı bırakılmamış, daha önce tescil edilmiş bir versiyon. Nitelikli bir sözleşme bulunmadığı halde bir yüklenicinin eseri için work made for hire (işveren adına yaratılmış eser) sorusuna “evet” denmiştir. Hak sahibi bir şirkettir ama devir beyanı boş bırakılmıştır. Yayımlanmış olarak tanımlanan bir eser için yayım tarihi eksiktir.

İnceleme uzmanı bu gerekçelerle reddetmeden önce genellikle süreli bir yazışma gönderir. Süre içinde ve sorulan soruya özgü olarak cevap verin. Yazışma başvuruda gerçek bir hatayı ortaya koyuyorsa, yürürlük tarihi yalnızca ilk başvuru için korunduğundan, yeniden başvurmak yerine düzeltmeyi inceleme uzmanının yapmasına izin vermek daha iyi olabilir.

Telif hakkı tescili reddedildikten sonra ne yapılmalı

Yazılı bir ret kararı yolun sonu değildir. Başvuru sahibi, genellikle ret tarihinden itibaren üç ay içinde, eserin neden şartları karşıladığını hukuka ve Ofis’in kendi uygulamalarına atıfla açıklayarak Ofis’e ilk yeniden değerlendirme talebini (request for reconsideration) sunabilir. Bu talep reddedilirse ikinci talep, yine belirli bir süre içinde, Ofis’in İnceleme Kurulu’na (Review Board) yapılır. İnceleme Kurulu’nun kararı Ofis’in nihai işlemidir ve İdari Usul Kanunu (Administrative Procedure Act) kapsamında federal mahkemede dava konusu yapılabilir. Her aşamanın bir harcı vardır.

Bunun yanı sıra ret kararı mahkeme kapısını kapatmaz. Telif Hakkı Yasası, tescil başvurusu reddedilen başvuru sahibinin, başvuru usulüne uygun yapılmışsa ve dava bildirimi, tescil edilebilirlik sorusunda davaya katılmayı tercih edebilecek olan Telif Hakları Sicil Müdürü’ne (Register of Copyrights) tebliğ edilirse, yine de ihlal davası açmasına izin verir. Bu yol, ihlal devam ederken ve başvuru sahibi ret kararının hatalı olduğuna inandığında kullanılır.

Hatalı düzenlenen bir tescil belgesinin düzeltilmesi

İçinde bir hata bulunan bir tescil (yanlış yazılmış bir eser sahibi adı, yanlış bir tamamlanma yılı, atlanmış bir ortak eser sahibi), ek tescil (supplementary registration) yoluyla düzeltilir. Ek tescil, asıl tescilin yerine geçmek yerine kamu siciline ekleme yapar ve asıl tescile atıfta bulunur. Esere yeni materyal eklemek veya ayrıca kaydedilen bir sahiplik devrini yansıtmak için kullanılamaz. Eser sahibi ve hak sahibi alanlarındaki hatalar hemen düzeltilmelidir, çünkü sonraki bir davada davalı bu hataları, düzgün bir tescil belgesinin sağladığı geçerlilik karinesine saldırmak için kullanır; bu konuyu telif hakkı otomatik doğsa da tescilin neden önemli olduğunu ele aldığımız yazıda anlatıyoruz.

Başvurunuz bir yazışmaya veya ret kararına yol açtıysa, Capitol Law Partners ile yapacağınız bir görüşmede cevap vermenin, yeniden değerlendirme istemenin, yeniden başvurmanın veya farklı bir koruma biçimine yönelmenin hangisinin doğru olduğunu belirleyebiliriz. Görüşme planlayın.

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Bu iletişim yoluyla avukat-müvekkil ilişkisi kurulmamaktadır.

Av. Çağatay Ersoy. Kurucular, yatırımcılar ve büyüyen şirketler için pratik strateji.

Bu konuda yardıma mı ihtiyacınız var? Telif hakkı tescili ve ret kararlarına cevap sayfamıza göz atın veya randevu alın.