Yazılım Telif Hakkı Tescili: Kaynak Kod Tescil Ettirilebilir mi?

Yazılım, Telif Hakkı Ofisi’ne (Copyright Office) bir romanla aynı kategoride, yazı eseri (literary work) olarak tescil ettirilir ve tescil kodu yazıldığı haliyle korur: hem kaynak kod hem nesne kod (object code) biçiminde, ifadelerin belirli sıralaması, yapı ve yorum satırları. Koruduğu şey işlevsellik değildir. Aynı işi yapan yeni bir kod yazan rakip telif hakkınızı ihlal etmiş olmaz; yazılım telif hakkı tescilinin planın tamamı değil, koruma katmanlarından yalnızca biri olmasının nedeni budur. Bu sınır içinde tescil ucuz ve hızlıdır, ayrıca kodun kendisini kopyalayan birine karşı kanuni tazminat (statutory damages) ve avukatlık ücreti talep etmenin tek yoludur. Telif hakkı tescili ekibimiz girişimler ve köklü şirketler için yazılım tescil başvuruları yapar; aşağıdaki sorular her dosyada karşımıza çıkan sorulardır.

Yazılım telif hakkı tescili neyi kapsar

Telif hakkı ifadeyi korur; fikirleri, sistemleri veya işletim yöntemlerini korumaz. Mahkemeler yazılımda korunabilir ifadeyi korunamayan unsurlardan ayırır: algoritma, verimlilik veya dış kısıtlamaların zorunlu kıldığı işlevler, standart programlama teknikleri ve kamu malından ya da açık kaynak kütüphanelerden alınan her şey. Geriye kalan, yani programcının kodu yazma ve düzenleme biçimine ilişkin kendine özgü tercihleri korunur.

Bir bilgisayar programının tescili, başvuruda talep bunları içerecek şekilde tanımlanırsa programın ürettiği ekran görüntülerini ve kullanıcı arayüzünü de kapsayabilir. Bir oyunun görsel-işitsel unsurları ve altta yatan kod, eser sahipliğinin nasıl tanımlandığına bağlı olarak birlikte veya ayrı ayrı tescil ettirilebilir. Önemli olan, başvuruda eser sahipliğini pazarlama diliyle değil, Ofis’in tanıdığı terimlerle (“computer program” ve uygun durumlarda “text” ve “artwork”) tanımlamaktır.

Depozito şartları ve ticari sır sorunu

Yazılımın diğer eserlerden ayrıldığı nokta depozitodur. Ofis’in bilgisayar programlarına ilişkin güncel genelgesi (circular) nesne kod yerine kaynak kod ister; elli sayfadan uzun bir program için standart depozito, varsa telif hakkı ibaresinin yer aldığı sayfa da dahil olmak üzere ilk yirmi beş ve son yirmi beş sayfadır. Daha kısa programlar tamamen sunulur.

Pek çok şirket elli sayfalık kaynak kodunun kamu sicilinde durmasını istemez. Ofis, ticari sır içeren programlar için alternatifler sunar. Bu yazının yazıldığı tarih itibarıyla başvuru sahibi şu seçeneklerden birini kullanabilir: ticari sır içeren kısımları karartılmış ilk ve son yirmi beş sayfa (karartılan kısımların görünür bırakılan materyalden orantılı olarak az olması ve görünür materyalin telif hakkıyla korunabilir ifade içermesi şartıyla); hiçbir kısmı karartılmamış ilk ve son on sayfa kaynak kod; ya da hiçbir kısmı karartılmamış en az on ardışık sayfa kaynak kodla birlikte ilk ve son yirmi beş sayfa nesne kod. Başvuruda depozitonun ticari sır içerdiği belirtilmelidir. Bu seçenekler arasında tercih yapmak, kodun ne kadarının hassas olduğuna ve eser sahipliğini göstermek için ne kadarının görünür olması gerektiğine dair bir değerlendirmedir; biz bu tercihi yüklemeden önce müvekkille birlikte yaparız.

Yalnızca nesne kod sunmak isteyen bir başvuru sahibi, materyalin telif hakkıyla korunabilir eser sahipliği içerdiğini teyit eden bir yazıyla birlikte, Ofis’in “rule of doubt” (şüphe kuralı) uygulaması kapsamında bunu yapabilir. Bu durumda düzenlenen tescil belgesi, Ofis’in talebi doğrulayamadığına dair bir şerh taşır ve bu da davada geçerlilik karinesini zayıflatır. Gerçek bir ticari sır niteliğindeki kod için daha iyi yol çoğu zaman, ticari sır koruması sayfamızda açıklanan politikalarla desteklenen, karartılmış bir kaynak kod depozitosudur.

Versiyonlar ve işleme eserler

Bir programın piyasaya sürülen her versiyonu, tescil açısından ayrı bir eserdir. Tescil kodu depozitodaki haliyle kapsar; bu nedenle 1.0 versiyonunun tescili, 2.0 versiyonunda eklenen yeni materyale uzanmaz. 1.0 tescil edildiyse 2.0 başvurusu, talebin sınırlandırılması (limitation of claim) bölümünde önceki versiyonu kapsam dışı bırakmalı ve yeni materyali tanımlamalıdır. 1.0 piyasaya sürülmüş ancak hiç tescil edilmemişse, bu versiyon 2.0 başvurusunun da kapsam dışı bırakması gereken, daha önce yayımlanmış bir materyaldir; bu yüzden daha temiz yol, önce 1.0’ı tek başına tescil ettirmektir.

Pratik rutin, her commit’te değil anlamlı sürüm noktalarında tescil yaptırmaktır: büyük bir versiyon, kopyalanma ihtimali en yüksek kodu içeren bir sürüm veya müşterilere lisanslanacak bir sürüm. Revize edilmiş programlara ilişkin depozito kuralları, revizyonlar ilk ve son yirmi beş sayfada yer almıyorsa revize edilen kısımların sunulmasına izin verir. Sürekli yeni sürüm çıkaran şirketler bir tescil sıklığına (üç ayda bir veya her büyük sürümde) karar vermeli ve buna bağlı kalmalıdır.

Açık kaynak ve üçüncü taraf kodu

Açık kaynak kütüphaneler, çerçeveler (framework) ve lisanslı tüm üçüncü taraf bileşenler talebin kapsamı dışında bırakılmalıdır. Talebin sınırlandırılması bölümü, bu materyali genel ifadelerle hak sahibine ait olmayan, önceden var olan eser olarak belirttiğiniz yerdir. Bir kütüphaneyi tescile dahil ederek fazla talepte bulunmak size o kütüphane üzerinde hak kazandırmaz, ancak davalıya tescil belgesine saldırmak için bir gerekçe verir. Yatırımcıların zaten isteyeceği, kod tabanına ait güncel bir yazılım bileşen listesi (bill of materials), bu bölümü doldurmayı kolaylaştırır.

Başvurudan önce sahiplik

Başvuruda eser sahibi ve hak sahibi belirtilir. Çalışanların görevleri kapsamında yazdığı kod work made for hire (işveren adına yaratılmış eser) niteliğindedir ve eser sahibi şirkettir. Bir yüklenicinin yazdığı kod ise imzalı bir devir sözleşmesiyle devredilmedikçe yükleniciye aittir; yazılım, yüklenici işlerinde work made for hire muamelesine elverişli yasal kategorilerden biri olmadığından, tek başına bir work made for hire hükmü yazılım için genellikle işe yaramaz. Aradaki farkı, work made for hire ile telif hakkı devri arasındaki farkı anlattığımız yazıda açıklıyoruz. Tescil belgesinin sahipliği doğru göstermesi için devir sözleşmelerini başvurudan önce toplayın.

Aynı kod için telif hakkı, patent veya ticari sır

Telif hakkı varsayılan korumadır ve neredeyse her zaman alınmalıdır. Yeni bir teknik yöntem için ayrıca patent alınması ya da bunun yerine bir algoritmanın ticari sır olarak tutulması, farklı artıları ve eksileri olan ayrı bir karardır. Ticari sır ve patent koruması arasındaki farkı anlattığımız yazı bu etkenleri ortaya koyuyor. Üçü bir arada var olabilir: yazıldığı haliyle kod için telif hakkı, karartılan kısımlar ve yayımlanmamış iç yapı için ticari sır ve mümkünse yöntem için patent.

Özellikle ticari sır içeren veya karma sahipliğe sahip bir kod tabanını tescil ettirmeye hazırlanıyorsanız, Capitol Law Partners ile yapacağınız bir görüşmede başvurudan önce depozito stratejisini ve talep ifadelerini belirleyebiliriz. Görüşme planlayın.

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Bu iletişim yoluyla avukat-müvekkil ilişkisi kurulmamaktadır.

Av. Çağatay Ersoy. Kurucular, yatırımcılar ve büyüyen şirketler için pratik strateji.

Bu konuda yardıma mı ihtiyacınız var? Yazılım ve içerik için telif hakkı tescili sayfamıza göz atın veya randevu alın.