Haksız Ölüm Davasında Aile Hangi Tazminatları Alabilir?

Haksız ölüm tazminatı, ölen kişinin çektiklerine göre değil, ailenin kaybettiklerine göre ölçülür ve faaliyet gösterdiğimiz üç yargı bölgesi bu sınırı farklı yerlerden çizer. Virginia, jürinin ailenin kederini ve yoldaşlık kaybını tazmin etmesine izin verir. District of Columbia ve New York ise bu yazının yazıldığı tarih itibarıyla haksız ölüm (wrongful death) talebini mali kayba odaklar. Bu farklar aynı davanın değerini büyük ölçüde değiştirebilir; bu nedenle ölümle sonuçlanan her yaralanma dosyasında ilk soru, hangi eyaletin hukukunun uygulanacağı ve bu hukukun neye izin verdiğidir.

Haksız ölüm tazminatında maddi kayıplar: destek, hizmetler ve giderler

Her haksız ölüm kanunu ailenin mali kaybını tazmin eder. En büyük kalem genellikle maddi destek kaybıdır: ölen kişinin çalışma hayatının geri kalanında kazanacağı ve haneye katkıda bulunacağı gelir; bu tutar ölen kişinin kendi yaşam giderlerine göre düzeltilir ve bugünkü değere indirgenir. Bunun için kazanç geçmişine, kariyer gidişatına, yan haklara ve yaşam beklentisine ilişkin deliller ve ciddi bir davada hesaplamayı yapacak bir ekonomist gerekir.

İkinci kalem hizmet kaybıdır: çocuk bakımı, ev işleri, evin bakımı ve yaşlanan bir ebeveynin bakımı. Bunlar, yerlerine başkasını koymanın maliyetine göre değerlendirilir. Cenaze ve defin giderleri üç yargı bölgesinde de talep edilebilir. Yaralanma ile ölüm arasında yapılan tıbbi giderler de talep edilebilir; ancak bunların haksız ölüm talebine mi yoksa ayrı bir terekeye geçen davaya (survival claim) mı ait olduğu eyalete göre değişir. Haksız ölüm davası ile terekeye geçen dava arasındaki farkı anlattığımız yazımız bu ayrımı açıklıyor. Haksız ölüm davalarına bakan ekibimiz bu ispatı vergi beyannamelerinden, maaş kayıtlarından, yan hak bildirimlerinden ve ölen kişinin aile için her gün neler yaptığını görmüş kişilerin tanıklıklarından oluşturur.

Manevi kayıplar: eyaletlerin ayrıştığı nokta

Virginia kanunu açıktır. Lehtarlar keder, ruhsal ıstırap ve teselli (solace) için tazminat alabilir; teselli kavramı ölen kişinin arkadaşlığının, yoldaşlığının, verdiği huzurun, rehberliğinin, iyilik ve yardımlarının ve tavsiyelerinin kaybını kapsar. Sabit bir formül yoktur; jüri ilişkinin niteliğine göre bir değer belirler ve bu tazminat çoğu zaman Virginia’da hükmedilen tutarın en büyük kısmını oluşturur.

District of Columbia’nın haksız ölüm kanunu maddi zarara (pecuniary loss), yani lehtarların uğradığı mali kayba yöneliktir. Yas ve yoldaşlık kaybı genellikle haksız ölüm talebinin kendisi kapsamında tazmin edilmez; ancak ayrı olarak açılan terekeye geçen dava, ölen kişinin ölümden önce çektiği acı ve ıstırabı ele alabilir.

New York, haksız ölüm tazminatını maddi zararlarla (pecuniary injuries) sınırlar. Mahkemeler bu ifadeyi, bir ebeveynin çocuğuna sağladığı yetiştirme, bakım ve rehberliğin kaybını da kapsayacak şekilde yorumlar; bu kayıp bir maaş olmasa da gerçek bir değere sahiptir. Ancak ailenin yası bu kapsamın dışındadır. Yasama organı yas tazminatını eklemek için birden fazla kez kanun tasarısı kabul etmiştir ve bu yazının yazıldığı tarih itibarıyla her biri veto edilmiştir. New York’ta bir talebi olan herkes mevcut kuralı teyit etmelidir; çünkü bu değişiklik bir gün yürürlüğe girerse dava değerlerini önemli ölçüde değiştirecektir.

Cezai tazminat

Üç yargı bölgesi de bazı haksız ölüm davalarında cezai tazminata (punitive damages) izin verir; ancak yalnızca olağan ihmalin ötesine geçen davranışlar için: alkollü araç kullanmak, bilinen bir kusuru gizleyen bir şirket, güvenlik kurallarının pervasızca göz ardı edilmesi. Virginia kanunu, kasıtlı veya pervasız davranışlar için cezai tazminata açıkça izin verir ve bunu kanunda belirlenen bir tutarla sınırlar. New York ve DC de benzer şekilde yüksek bir ispat düzeyi arar. Cezai tazminat beklenen değil istisnai bir durumdur ve bir talebin değeri önce zararı giderici tazminata göre belirlenmelidir.

Tazminat nasıl kanıtlanır

Davalının sigortacısı her kaleme itiraz edecektir; bu nedenle delillerin somut olması gerekir.

• Kazanç ve destek: vergi beyannameleri, W-2 formları, maaş bordroları, iş sözleşmeleri ve bir uzmanın gelecekteki gelire ilişkin projeksiyonu.
• Hizmetler: aile üyelerinin ölen kişinin evde yaptıklarına ilişkin tanıklıkları ve ikame maliyetine dair deliller.
• Yoldaşlık ve rehberlik: eşin, çocukların ve arkadaşların tanıklıkları; fotoğraflar; çocukların hayatına katılımı gösteren deliller.
• Yaşam beklentisi ve sağlık durumu: ölen kişinin olaydan önce sağlıklı olduğunu gösteren tıbbi kayıtlar.
• Cenaze ve tıbbi faturalar: kalem kalem düzenlenmiş faturalar.

Her yaralanma davasında olduğu gibi burada da karşılaştırmalı kusur veya müterafik kusur (contributory negligence) kuralları uygulanır. Virginia ve DC’de ölen kişinin kazaya katkıda bulunduğuna dair deliller tazminatı tamamen engelleyebilir; New York’ta ise tazminatı orantılı olarak azaltır. Önce altta yatan ihmalin kanıtlanması gerekir; kişisel yaralanma davasında hangi tazminatları talep edebileceğinizi anlattığımız yazımızda ele aldığımız, olağan bir yaralanma davasındaki kayıp kalemleri de bunun temelini oluşturur.

Tazminat nasıl paylaştırılır

Haksız ölüm tazminatı terekeye değil kanuni lehtarlara aittir ve aralarında paylaştırılması gerekir. Virginia’da jüri paylaşımı belirleyebilir ve mahkeme bunu onaylar. New York’ta Surrogate’s Court (tereke mahkemesi), paylaştırmayı her yasal mirasçının (distributee) maddi zararına göre yapar. DC ise tazminatı eş veya kayıtlı birlikte yaşam partneri (domestic partner) ile en yakın akrabalar arasında kayıplarına göre paylaştırır. Birkaç aile üyesinin aynı fon üzerinde birbiriyle rekabet eden talepleri olduğunda, paylaşım çoğu zaman davanın en çok tartışılan kısmıdır.

Bu taleplerin en yaygın kaynakları ölümlü trafik kazaları ve tıbbi hatalardır; otomobil, kamyon ve motosiklet kazaları ve tıbbi ihmal sayfalarımız her birinde sorumluluğun nasıl belirlendiğini anlatıyor.

Bir aile üyenizi kaybettiyseniz ve eyaletinizin hukukunun neleri talep etmenize izin verdiğine dair açık sözlü bir değerlendirme istiyorsanız, Capitol Law Partners ile yapacağınız bir görüşme bunu sağlayabilir. Görüşme planlayın.

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Bu iletişim yoluyla avukat-müvekkil ilişkisi kurulmamaktadır.

Av. Sena Şahin. Bireyler, aileler ve işletme sahipleri için açık ve net hukuki rehberlik.

Bu konuda yardıma mı ihtiyacınız var? Haksız ölüm tazminatı sayfamıza göz atın veya randevu alın.