Ürün Kusuru Türleri: Tazminat Talebini Destekleyen Üç Kusur

Bir ürün size hukuken birbirinden farklı üç şekilde zarar verebilir: yanlış üretilmiştir, yanlış tasarlanmıştır ya da güvenli kullanmanızı sağlayacak uyarı olmadan satılmıştır. Bunlar üç ürün kusuru türüdür ve aralarında seçim yapmak, her ürün sorumluluğu (product liability) davasında verilecek ilk karardır; çünkü her biri farklı ispat, farklı uzmanlar ve farklı savunmalar gerektirir. Tek bir yaralanma çoğu zaman birden fazla kusur türünü destekler. CLP’nin kusurlu ürünler alanındaki çalışmaları kapsamında her değerlendirmeye olguları bu üç gruba ayırarak başlıyoruz; bu yazıda bunun nasıl yapıldığını anlatıyoruz.

Üretim kusurları: fabrikadan hatalı çıkan ürün

Üretim kusuru, ürünün kendi tasarımından sapması anlamına gelir. Tasarımda sorun yoktur; sorun bu üründe veya bu partidedir. Tam kaynaşmamış bir kaynak, eksik bir bağlantı parçası, fabrikada kontamine olmuş bir ilaç partisi, vulkanizasyon hatası nedeniyle kuşağı ayrılan bir lastik. Hukuki test basittir: Size zarar veren ürünü üreticinin kendi teknik şartnameleriyle veya aynı modelin hasarsız bir örneğiyle karşılaştırırsınız. Sizin ürününüz bunlardan sapıyorsa ve bu sapma yaralanmaya neden olduysa kusur ispatlanmış olur.

Bu basitlik, üretim kusurunu jüriye anlatılması en kolay, ürün elde olmadan ise ispatlanması en zor teori haline getirir. Sapmanın, söz konusu ürünün kendisi üzerinde gösterilmesi gerekir; ürünü onarmadan saklamanın bu kadar önemli olmasının nedeni budur. Kusurlu ürün kaynaklı yaralanmadan sonra saklamanız gerekenleri anlattığımız yazı bunu ayrıntılı olarak ele alıyor. DC ve New York’ta üretim kusuru kusursuz sorumluluğa (strict liability) dayanak oluşturur; dolayısıyla üreticinin dikkatsiz davrandığını değil, yalnızca ürünün üreticinin elinden kusurlu halde çıktığını göstermeniz yeterlidir.

Tasarım kusurları: tüm ürün serisi tehlikelidir

Tasarım kusuru, tasarımın kendisi tehlikeli olduğu için her ürünün tehlikeli olması anlamına gelir. Ürün tam olarak yapılmak istendiği şeyi yapmıştır ve sorun da budur. Devrilme emniyet anahtarı olmayan bir elektrikli ısıtıcı, yerinde kalan bir bıçak koruması bulunmayan bir tezgâh testeresi, termal kesicisi olmayan bir lityum iyon batarya paketi, ağırlık merkezi devrilmeye davetiye çıkaran bir araç, çıtaları bir çocuğun başını sıkıştıracak kadar aralıklı bir bebek beşiği.

İspat yükü daha ağırdır. New York ve diğer yargı bölgelerinin çoğu, ürünün risklerinin faydasından ağır basıp basmadığını ve riski makul bir maliyetle, ürünün işlevini ortadan kaldırmadan azaltacak makul bir alternatif tasarımın bulunup bulunmadığını sorar. Bu da alternatifi tarif edebilen ve ürün üretildiği sırada bunun uygulanabilir olduğunu gösterebilen bir mühendis gerektirir. UL sertifikaları, ANSI standartları ve federal motorlu taşıt güvenlik standartları gibi sektör ve kamu standartları her iki taraf için de delildir: Standartlara uyum üreticinin işine yarar, üreticinin göz ardı ettiği bir standart ise sizin işinize yarar. Standartlara uyum nadiren tam bir savunma oluşturur, çünkü standartlar yalnızca asgari seviyeyi belirler.

Uyarı ve talimat kusurları

Bazen pazarlama kusuru (marketing defect) olarak da adlandırılan uyarı kusuru, ürünün kullanıcının makul olarak fark edemeyeceği bir risk taşıdığı ve üreticinin bu risk hakkında yeterli uyarıda bulunmadığı ya da güvenli kullanımı mümkün kılacak talimatları vermediği anlamına gelir. Klasik örnekler; tehlikeli bir etkileşim hakkında uyarı içermeyen bir ilaç, kullanım kılavuzunda geri tepmeden hiç söz edilmeyen bir elektrikli alet ve yaygın başka bir ürünle tepkimeye girdiğini belirtmeyen bir temizlik ürünüdür.

Asıl tartışma uyarının yeterliliği üzerinedir. Kullanım kılavuzunun 40. sayfasına gömülmüş, alıcının okuyamadığı bir dilde basılmış ya da kullanım sırasında görülemeyecek bir yere konmuş bir uyarı, hiç uyarı yokmuş gibi değerlendirilebilir. Reçeteli ilaçlar ve tıbbi cihazlarda, bilgili aracı doktrini (learned intermediary doctrine) uyarınca uyarının genellikle hastaya değil, reçeteyi yazan hekime ulaşması gerekir. Birçok yargı bölgesinde üreticilerin, ürün piyasaya sürüldükten sonra öğrendikleri tehlikeler hakkında uyarıda bulunma yönünde satış sonrası bir yükümlülükleri de vardır; geri çağırmalar da işte bu noktada devreye girer. Bunu ürün geri çağırmasının ürünün kusurlu olduğunu kanıtlayıp kanıtlamadığını anlattığımız yazıda açıklıyoruz.

Üç ürün kusuru türü hukuki dayanağı nasıl değiştirir

Aynı üç kusur türü her ürün davasında karşımıza çıkar; ancak bunlara bağlayacağınız hukuki dayanak, davayı nerede açtığınıza bağlıdır. Washington, DC ve New York, üç kusur türünün tamamı için haksız fiil hukukunda kusursuz sorumluluğu tanır. Virginia ise kusursuz ürün sorumluluğunu hiç tanımaz; Virginia’daki bir talep ihmal ve satılabilirliğe ilişkin zımni garantinin ihlali (breach of the implied warranty of merchantability) üzerinden yürür ve davacının kusuru bu çerçevede ortaya koyması gerekir. Kusurlu ürün taleplerinde kusursuz sorumluluk ile ihmal arasındaki farkı anlattığımız yazı bu ayrımı ele alıyor. Her yargı bölgesinde, kusurun ürün davalının kontrolünden çıktığı sırada mevcut olduğunu kanıtlamanız gerekir; davalı da fabrika ile yaralanma arasında bir şeyin değiştiğini savunacaktır.

Birden fazla kusurun ileri sürülmesi

İyi kurgulanmış davaların çoğunda iki, bazen üç teori birlikte ileri sürülür; çünkü deliller örtüşür ve jüri bir teoriyi reddedip diğerini kabul edebilir. Elektrikli bisiklet bataryası yangını bunun iyi bir örneğidir. Hücreler montaj sırasında kontamine olduysa bu bir üretim kusurudur. Paketin tam kapasiteye ulaşıldığında şarjı durduracak bir kesicisi yoksa bu bir tasarım kusurudur. Kullanım kılavuzunda bataryanın çıkışlardan uzakta ve asla kumaş bir yüzey üzerinde şarj edilmemesi gerektiği hiç belirtilmemişse bu bir uyarı kusurudur. Aynı mühendisin incelemesi üçünü de destekler ve davalıların seçimi de bunlardan doğar; bu konuyu kusurlu bir üründen kimin sorumlu olduğunu anlattığımız yazıda ele alıyoruz. Yaralanma taleplerinin genel çerçevesi için kişisel yaralanma hukuku alanındaki çalışmalarımızı tanıtan genel sayfamıza göz atabilirsiniz.

Bir ürün nedeniyle yaralandıysanız Capitol Law Partners ile yapacağınız bir görüşmede olguların hangi kusur teorilerini desteklediğini ve her birinin hangi delilleri gerektirdiğini belirleyebiliriz. Görüşme planlayın.

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Bu iletişim yoluyla avukat-müvekkil ilişkisi kurulmamaktadır.

Av. Sena Şahin. Bireyler, aileler ve işletme sahipleri için açık ve net hukuki rehberlik.

Bu konuda yardıma mı ihtiyacınız var? Tehlikeli ve kusurlu ürünler sayfamıza göz atın veya randevu alın.