Kusurlu Üründen Kim Sorumludur: Üretici mi, Satıcı mı, İkisi mi?

Adı kutunun üzerinde yazan şirket nadiren tek sorumludur ve bazen ürünü üreten şirket bile değildir. Kusurlu üründen kimin sorumlu olduğu sorusu dağıtım zincirinin tamamını kapsar: üretici, arızalanan parçanın üreticisi, ürünü ülkeye getiren ithalatçı, distribütör ve ürünü satan perakendeci. Her birine dava açılabilir, her biri diğerlerini işaret edecektir; pratikteki soru ise hangilerine ulaşabileceğiniz, hangilerine tebligat yapabileceğiniz ve hangilerinden tahsilat yapabileceğinizdir. CLP’nin kusurlu ürünler alanındaki çalışmaları kapsamında ilk talep yazısı gönderilmeden önce bu zinciri çıkarıyoruz; çünkü yanlış bir davalı listesini sonradan düzeltmek pahalıya mal olur.

Üretici ve kutunun üzerindeki marka

Üretici, her ürün davasında birincil davalıdır. İşi karmaşıklaştıran nokta, satın aldığınız markanın çoğu zaman üretici olmamasıdır. Mağaza markaları, özel etiketli ürünler (private label) ve birçok tüketici elektroniği ürünü, bir fason üretici tarafından üretilip başka bir şirketin adıyla satılır. Hukuk, bir ürüne adını koyan şirketi o ürünü üretmiş gibi kabul eder; dolayısıyla marka sahibi, asıl üreticiyle birlikte sorumludur.

Yabancı üreticiler farklı bir sorun doğurur. Burada satılan birçok ürün, ABD’de hiçbir varlığı bulunmayan şirketler tarafından üretilir; bu da uluslararası antlaşma prosedürleriyle yurt dışında tebligat, yargı yetkisi tartışmaları ve tahsil edilmesi zor kararlar demektir. İthalatçının, ABD’deki distribütörün ve perakendecinin bu kadar önemli olmasının nedeni budur: Bu şirketler buradadır, sigortalıdır ve çoğu yargı bölgesinde kusuru kendileri yaratmamış olsalar bile kusurdan sorumludur.

Parça üreticileri ve montajı yapanlar

Bir ürün, parçalarından biri arızalandığı için bozulduğunda, o parçayı üreten şirket parçanın kusurundan, nihai ürünü monte eden şirket ise parçayı seçmekten ve ürüne entegre etmekten sorumludur. Lastik üreticisi sırt ayrılmasından, araç üreticisi ise araçtan sorumludur. Batarya hücresi tedarikçisi kısa devre yapan hücreden, elektrikli bisiklet şirketi ise batarya paketinden ve bisikletten sorumludur. Montajı yapan şirketin teknik şartnamelerine uygun olarak sağlam bir parça tedarik eden parça üreticisi, nihai ürünün tasarımına esaslı ölçüde katılmadıysa genellikle sorumluluktan kurtulur. Hangi parçanın neden arızalandığını ortaya koymak bir mühendislik işidir ve kusurlu ürün kaynaklı yaralanmadan sonra saklamanız gerekenleri anlattığımız yazıda açıkladığımız gibi, ürünün elinizde olmasına bağlıdır.

Distribütörler, ithalatçılar ve perakendeciler

Washington, DC ve New York’ta, ürünün satışıyla iştigal eden her satıcı, ürün kendi elinden geçtiği sırada mevcut olan bir kusurdan, bu kusuru fark edebilecek durumda olup olmadığına bakılmaksızın kusursuz olarak sorumludur. Mühürlü bir kutuyu satan perakendeci sorumludur; o da distribütörden, distribütör de üreticiden tazmin (indemnity) talep eder. Virginia kusursuz sorumluluğu tanımaz; ancak satılabilirliğe ilişkin zımni garanti, perakendecilere ve distribütörlere büyük ölçüde aynı şekilde uzanır ve Virginia kişisel yaralanma talepleri için sözleşme ilişkisi (privity) şartını kaldırmıştır; bu nedenle ürünü satın almamış bir kişi de satıcıya dava açabilir. Bu teoriler arasındaki fark, kusurlu ürün taleplerinde kusursuz sorumluluk ile ihmal arasındaki farkı anlattığımız yazıda açıklanıyor.

Davacılar satıcıları pratik nedenlerle davalı olarak gösterir: Satıcılar davayı yerel bir mahkemeye bağlar, ödeme gücüne sahiptir ve sigortalıdır ve kendilerine ertesi gün tebligat yapılabilir. Bazı eyaletlerde, üretici ulaşılabilir durumdaysa ve kusurdan sorumluluğu üstleniyorsa perakendecinin davadan çıkmasına izin veren masum satıcı yasaları (innocent seller statutes) bulunur; bu nedenle perakendecinin davadaki konumu süreç ilerledikçe değişebilir.

Çevrimiçi pazar yerleri, ikinci el ürünler, kiralamalar ve montajcılar

Bu alandaki hukuk daha az yerleşiktir. Üçüncü taraf satıcıların ürünlerini listeleyen bir çevrimiçi pazar yerinin sorumluluk bakımından kendisinin de “satıcı” olup olmadığı, mahkemelerin farklı sonuçlara ulaştığı ve yanıtın platformun satış, sevkiyat ve ödeme üzerinde ne kadar kontrol uyguladığına bağlı olduğu bir şekilde, her olayda ayrı ayrı belirleniyor. İkinci el ürün satıcıları genellikle kusursuz olarak sorumlu değildir, çünkü ürünü ticari dolaşıma kendileri sokmamışlardır; ancak ürünü yenileyen bir ikinci el satıcısı ihmal nedeniyle sorumlu tutulabilir. Kiralama şirketleri ve kiraya verenler çoğu yargı bölgesinde satıcı gibi değerlendirilir. Montajcılar ve tamir atölyeleri kendi işçiliklerinden ihmal nedeniyle sorumludur; bu da ürünün kusurundan ayrı bir taleptir.

İşverenler, hastaneler, ev sahipleri ve satıcı olmayan diğer taraflar

İş yerinde kusurlu bir makine nedeniyle yaralandıysanız, işvereninize karşı tek talebiniz iş kazası tazminatı sistemi (workers’ compensation) kapsamındadır; ancak bu sistem makinenin üreticisini korumaz ve üçüncü kişiye karşı açılan ürün talebi çoğu zaman daha yüksek bir tazminat sağlar. Yaralanmaya vücudunuza yerleştirilen bir cihaz veya bir ilaç neden olduysa, hastane ve cerrah genellikle bir ürünün satıcısı olarak değil, bir hizmetin sağlayıcısı olarak değerlendirilir; dolayısıyla onlara karşı talep, tıbbi ihmal sayfamızda anlatılan kurallar çerçevesinde ihmale dayanırken cihaz üreticisi bir ürün talebiyle karşı karşıya kalır. Kusurlu bir ev aleti sağlayan ev sahibi, ürün sorumluluğu kapsamında değil, tehlikeyi biliyorsa veya bilmesi gerekiyorsa ihmal nedeniyle sorumludur.

Kusurlu üründen kimin sorumlu olduğuna ve davanın nerede açılacağına karar vermek

Her davalıya, seçtiğiniz mahkemede ulaşılabilmesi gerekir; bu da davalının nerede faaliyet gösterdiğine ve ürünün nerede satıldığına veya nerede zarara yol açtığına bağlıdır. Her biri için aynı süre geçerlidir: Yaralanma talebi için Virginia’da iki yıl, DC ve New York’ta üç yıl; garanti talebi için ise teslimden itibaren dört yıl. Çok sayıda kullanıcının yaralandığı kitlesel ürünler bazen birleştirilmiş federal davalarda görülür ve bu da sürecin hızını ve stratejiyi değiştirir. Bir geri çağırma varsa, bu geri çağırma çoğu zaman üreticinin kendisinin sorumlu gördüğü tarafları ortaya koyar; bunu ürün geri çağırmasının ürünün kusurlu olduğunu kanıtlayıp kanıtlamadığını anlattığımız yazıda ele alıyoruz. Araç parçalarındaki arızalar, otomobil, kamyon ve motosiklet kazaları alanındaki çalışmalarımızla örtüşür.

Bir ürün nedeniyle yaralandıysanız Capitol Law Partners ile yapacağınız bir görüşmede zincirde sorumlu olabilecek her şirketi ve bunlardan hangilerinin peşine düşmeye değer olduğunu belirleyebiliriz. Görüşme planlayın.

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Bu iletişim yoluyla avukat-müvekkil ilişkisi kurulmamaktadır.

Av. Sena Şahin. Bireyler, aileler ve işletme sahipleri için açık ve net hukuki rehberlik.

Bu konuda yardıma mı ihtiyacınız var? Kusurlu ürün sorumluluğu sayfamıza göz atın veya randevu alın.