TM ve ® Sembolü Arasındaki Fark: Markanız Hangisini Kullanabilir?

Marka adınızın yanına TM işaretini bugün koyabilirsiniz. Herhangi bir başvuru, onay veya harç gerekmez; çünkü TM yalnızca o ismi marka olarak sahiplendiğinizi duyurur. ® sembolü ise farklıdır. Federal hukuk bu sembolü USPTO’nun fiilen tescil ettiği markalara ayırır ve TM ve ® sembolü sorusu tek bir olguya dayanır: Bu marka için, bu mal veya hizmetlerle ilgili bir tescil belgesi düzenlendi mi? Düzenlenmediyse TM ile devam edin. Büromuzun marka hukuku alanındaki çalışmalarında ambalajlarda yanlış sembolle beklenenden çok daha sık karşılaşıyoruz ve bu hatadan kaçınmak kolaydır.

TM ve ® sembolü: TM ve SM gerçekte ne işe yarar?

TM, “trademark” (marka) kelimesinin kısaltmasıdır ve mallarla birlikte kullanılır. SM ise “service mark” (hizmet markası) anlamına gelir ve hizmetlerle birlikte kullanılır; bununla birlikte pek çok işletme her ikisi için de TM kullanır ve bunu yasaklayan bir kural yoktur. Bu sembollerin hiçbirinin tek başına hukuki bir etkisi yoktur. Bunları tescilsiz bir markada, başvurusu derdest olan bir markada veya hiç tescil ettirmeyi düşünmediğiniz bir markada kullanabilirsiniz.

Sembollerin yaptığı şey niyetinizi göstermektir. Rakiplere, o terimi bir tanım olarak değil marka olarak gördüğünüzü bildirir ve gelişigüzel kopyalamayı caydırır. İleride de işinize yarar. Bir uyuşmazlık, bir kelimenin marka olarak mı yoksa yalnızca süsleme veya ürün tanımı olarak mı kullanıldığı sorusuna dayandığında, terimin yanında tutarlı biçimde yer alan TM işareti, onu kaynak gösteren bir unsur olarak kullanmak istediğinizin delilidir. Haklar ise tescilsiz marka hakları hakkındaki yazımızda açıklandığı gibi kullanımdan doğar; sembol bu hakların üzerine konmuş bir işarettir.

® sembolünü ne zaman kullanabilirsiniz?

® sembolü, USPTO tescil belgesini düzenledikten sonra ve yalnızca o tescilde listelenen mal ve hizmetlerle bağlantılı olarak kullanılabilir. Derdest bir başvuru bu şartı karşılamaz; kullanım niyetine dayalı bir başvuruda verilen kabul bildirimi (Notice of Allowance) de karşılamaz, çünkü kullanım beyanı (Statement of Use) kabul edilip belge düzenlenene kadar marka tescilli değildir. Eyalet düzeyindeki bir marka tescili de yeterli değildir; ® sembolü federal bir bildirimdir.

Lanham Yasası’nın 29. maddesi bildirim için iki yol tanır: ® sembolü ya da “Registered in U.S. Patent and Trademark Office” ifadesi veya “Reg. U.S. Pat. & Tm. Off.” kısaltması. Bildirimin önemi şudur: Bildirim yoksa, ihlalcinin tescilinizden fiilen haberdar olduğunu ispatlamadıkça ondan kâr veya tazminat talep edemezsiniz. İhtiyati tedbir imkânı devam eder, ancak parasal talepler düşer; satış kaybına ilişkin bir davada ise asıl mesele budur.

Yardımcı Sicil’deki (Supplemental Register) tesciller de ® sembolünü kullanabilir. Hangi sicilde yer aldığınız, yararlanacağınız karineleri etkiler; verebileceğiniz bildirimi etkilemez.

® sembolünü erken kullanırsanız ne olur?

® sembolünü tescilsiz bir markada kullanmak usule aykırıdır. Çoğu durumda sonucu bir düzeltmedir: Tescilli olmayan bir markanın kullanım örneğinde (specimen) ® gören bir inceleme uzmanı açıklama isteyebilir ve siz sembolü kaldırırsınız. Kullanım kasıtlı göründüğünde sorun ciddileşir. Tescilli olmayan bir markanın tescilli olduğunu bilerek iddia etmek kamuoyunu yanıltma olarak değerlendirilebilir ve karşı taraflar bu durumu, uyuşmazlığa “kirli ellerle” (unclean hands) geldiğinizi savunmak için marka hakkının korunması ve TTAB işlemlerinde gündeme getirir. Bu argüman, aksi halde elde edeceğiniz hukuki imkânları kaybetmenize yol açabilir.

Yabancı marka sahipleri de buna bağlı bir tuzağa düşer. Türkiye’de, Avrupa Birliği’nde veya başka bir yerde yapılmış bir tescil, Amerika Birleşik Devletleri’nde ® sembolünü kullanma hakkı vermez. Ambalajınızda kendi ülkenizdeki tescil nedeniyle ® varsa, USPTO tescili gerçekleşene kadar ABD pazarında TM kullanılmalıdır.

Sembol nereye konmalı?

Markanın her görüntülendiği yerde sembol kullanılmasını zorunlu kılan bir kural yoktur. Yaygın uygulama; bir sayfada, ambalajda veya ekranda markanın ilk ya da en belirgin kullanımında, markanın sağ üst köşesine üst simge olarak bir sembol koymak ve sayfa altına markanın şirketinizin tescilli markası olduğunu belirten bir bildirim eklemektir. Logolarda sembol tasarımın kenarında yer alır. Metin içinde kullanılan bir kelime markasında ilk geçtiği yere tek bir sembol koymak yeterlidir.

Sembolü tescile uygun kullanın. Bir kelime markası tescil ettirdiyseniz ®‘yi kelimeyle birlikte herhangi bir yazım stilinde kullanabilirsiniz. Yalnızca logoyu tescil ettirdiyseniz ® logoya aittir; kelimenin kendisi ise marka tescili hizmetimiz aracılığıyla bir kelime markası tescili gerçekleşene kadar TM taşımalıdır.

Ambalajlarda ve web sitelerinde gördüğümüz hatalar

• Tescil yalnızca tek bir mal sınıfını kapsarken bir ürün serisindeki her ürüne ® koymak.
• ®‘ye belgenin düzenlendiği gün değil, başvurunun yapıldığı gün geçmek.
• Lansmandan sonra TM’yi bırakıp markayı hiçbir sembol olmadan kullanmak.
• Bir sürdürme beyanı kaçırıldığı için sona ermiş bir markada ® kullanmak; bu, tescilsiz bir markada kullanmakla aynıdır.
• Yalnızca ana marka tescilliyken bir sloganı ® ile işaretlemek.

Bunların her biri bir marka denetimi sırasında fark edilirse hızla düzeltilebilir; karşı taraf fark ederse başınızı ağrıtır.

Ürünlerinizde hangi sembolün kullanılması gerektiğinden veya tescilinizin ® sembolünü hâlâ destekleyip desteklemediğinden emin değilseniz Capitol Law Partners ile yapacağınız bir görüşme bu konuyu hızla netleştirebilir. Görüşme planlayın.

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Bu iletişim yoluyla avukat-müvekkil ilişkisi kurulmamaktadır.

Av. Çağatay Ersoy. Kurucular, yatırımcılar ve büyüyen şirketler için pratik strateji.

Bu konuda yardıma mı ihtiyacınız var? Marka hukuku ve marka koruma sayfamıza göz atın veya randevu alın.