Startup'lar Yatırım Almadan Önce Hangi Hukuki Hazırlıkları Yapmalı?

Yatırım almadan önce yapılacak hukuki hazırlık tek bir sınava indirgenebilir: yatırımcının avukatları sanal veri odanızı (data room) açtığında, sahiplik yapısı, fikri mülkiyeti ve kayıtları onlara anlattıklarınızla örtüşen bir şirket mi bulacaklar? Seed veya Series A turlarındaki gecikmelerin çoğu, daha önce düzeltilmesi ucuz olan eksikliklerden kaynaklanır: hiçbir zaman fikri mülkiyet devri imzalamamış bir kurucu ortak, yönetim kurulu onayı olmadan çıkarılmış hisseler, bir e-postada hisse vaat edilmiş bir danışman ya da kaçırılmış bir vergi tercihi. Bunları term sheet’ten önce düzeltirseniz, due diligence (hukuki ve mali inceleme) yeniden müzakereye dönüşmek yerine bir formaliteye dönüşür.

Finansman öncesi inceleme, işletmeler için stratejik hukuki rehberlik kapsamında kurucularla yürüttüğümüz en yaygın projelerden biridir. İncelemenin kapsadığı alanlar şunlardır.

Yatırım almadan önce sermaye tablosunu düzene sokun

Sermaye tablonuz (cap table) her hisseyi, opsiyonu, varantı, SAFE’i ve paya dönüştürülebilir borç senedini (convertible note) göstermeli; her satır imzalı bir belgeye ve bir yönetim kurulu veya ortak onayına dayanmalıdır. Yaygın sorunlar:

• İlk çalışanlara, danışmanlara veya serbest yüklenicilere gayriresmî olarak vaat edilmiş, hiçbir tahsis belgesi bulunmayan hisseler.
• Vesting (hak kazanımı) takvimi olmadan çıkarılmış kurucu hisseleri; yatırımcılar bunun eklenmesini sıklıkla ister.
• Yapılmamış 83(b) tercihleri. Vesting takvimine bağlı kısıtlı hisse alan bir kurucunun, IRS’e 83(b) tercihi bildirmek için genellikle tahsisten itibaren 30 günü vardır. Bu sürenin kaçırılması, hisseler kazanıldıkça vergiye tabi gelir doğurabilir ve bu durum genellikle sonradan düzeltilemez.
• Güncel bir Section 409A değerlemesi olmadan verilmiş hisse opsiyonları; bunlar opsiyonları elinde tutan çalışanlar için vergi sorunları yaratabilir.

Gayriresmî vaatlerin due diligence sırasında ortaya çıkmasına izin vermek yerine, bunları net bir tahsis belgesi ya da yazılı bir ibraname ile şimdi belgeleyerek düzeltin.

Şirketin fikri mülkiyetin sahibi olduğunu teyit edin

Yatırımcılar şirketin varlıklarına ortak olur ve pek çok startup için ana varlık yazılım kodu, bir marka veya teknik bilgi birikimidir (know-how). Bir şey üretmiş her kurucu, çalışan ve yüklenici, buluşları ve iş ürünlerini şirkete devreden bir sözleşme imzalamış olmalıdır. Şirket kurulmadan önce yapılan işlere, yurt dışındaki geliştiricilerin yaptığı işlere ve sonradan ayrılmış bir kurucu ortağın yaptığı işlere özellikle dikkat edin. Marka durumunuzu da kontrol edin; çünkü yatırımcı adınızı koruyabileceğinizi bilmek isteyecektir.

Kurumsal kayıtları düzene koyun

Kuruluş belgelerini, iç yönetmeliği (bylaws) veya işletme sözleşmesini, yönetim kurulu ve pay sahiplerinin tüm onaylarını ve şirketin faal ve yükümlülüklerini yerine getirmiş durumda olduğunu (good standing) gösteren eyalet kayıtlarını bir araya getirin. Pek çok girişim sermayesi yatırımcısı Delaware’de kurulmuş bir corporation’ı tercih eder; bu nedenle değerleme yapılan kurumsal bir tur planlayan bir LLC’nin tür değiştirmesi gerekebilir ve bu, finansman sırasında değil öncesinde yapıldığında daha kolay ve ucuzdur. Şirketin çalışanı veya faaliyeti bulunan her eyalette kayıtlı olduğundan emin olun. Kurumsal yönetişim ve iç politikalar ekibimiz bu düzenlemeyi çoğu zaman bir yatırım turundan önce üstlenir.

Önemli ticari sözleşmelerinizi, iş sözleşmelerinizi ve devam eden veya tehdit edilen taleplerin listesini de toplayın. Due diligence talep listeleri bunların hepsini isteyecektir ve bir anlaşmanın son aşamalarındaki sürprizler hem zamana hem de fiyata mal olur.

Yatırım aracını seçin ve menkul kıymet mevzuatına uyun

Paya veya paya dönüştürülebilir araçlara ilişkin her satış bir menkul kıymet arzıdır ve ya kayda alınmalı ya da bir muafiyetten yararlanmalıdır. Özel yatırım turlarının çoğu Regulation D’ye dayanır.

Rule 506(b)

Sınırsız sayıda nitelikli yatırımcıya (accredited investor) ve nitelikli olmayan ancak finansal açıdan bilgili sınırlı sayıda yatırımcıya izin verir; ancak kamuya açık çağrıyı (general solicitation) yasaklar. Uygulamada yatırımı zaten ilişkiniz olan kişilerden toplarsınız.

Rule 506(c)

Yatırım turu hakkında kamuya açık paylaşımlar gibi genel çağrılara izin verir; ancak her alıcının nitelikli yatırımcı olması gerekir ve şirketin bu statüyü doğrulamak için makul adımlar atması zorunludur.

Her iki kuralda da şirket ilk satıştan sonraki 15 gün içinde SEC’e Form D sunar; eyaletlerin çoğu da kendi bildirim başvurusunu ister. İlk turlarda değerleme sorusunu erteleyen SAFE’ler veya paya dönüştürülebilir borç senetleri sıkça kullanılır; değerleme yapılan turlar ise bir değerleme belirler ve genellikle yönetim kurulu koltukları, koruyucu hükümler ve yatırımcı hakları sözleşmeleri getirir. İmzalamadan önce her aracın nasıl paya dönüştüğünü ve kurucuların payını ne kadar sulandırdığını anlayın.

Bir veri odası oluşturun ve müzakereyi planlayın

Sade ve iyi düzenlenmiş bir veri odası, iyi yönetilen bir şirketin işaretidir. Belgeleri kurumsal, hisse, fikri mülkiyet, sözleşmeler, istihdam, finansal ve dava klasörlerine ayırın ve bilinen sorunların kısa bir listesini hazırlayın. Bir sorunu düzeltme planıyla birlikte açıklamak, yatırımcının onu kendi başına bulmasından çok daha iyi karşılanır.

Değerlemenin ötesinde önem verdiğiniz koşulları düşünün: yönetim kurulunun yapısı, tasfiye tercihi (liquidation preference), koruyucu hükümler ve kurucuların vesting takvimi. Bu koşullar yıllarca şirketin kontrolünü şekillendirir ve stratejik danışmanlığın değerini gösterdiği yer de burasıdır. Yabancı kurucular ayrıca şirket yapısının vize planlarını destekleyip desteklemediğini kontrol etmelidir; yabancı bir şirketin ABD pazarına girişini nasıl yapılandırması gerektiğini anlatan yazımız bu konuyu ele alıyor, Amerika’da şirket kurmak için gerekli belgelere ilişkin rehberimiz de kuruluşun temel adımlarını açıklıyor.

Önümüzdeki altı ay içinde yatırım almayı planlıyorsanız, Capitol Law Partners bir ön durum tespiti incelemesi yapabilir ve eksiklikleri yatırımcılar bulmadan önce giderebilir. Görüşme planlayın.

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Bu iletişim yoluyla avukat-müvekkil ilişkisi kurulmamaktadır.

Av. Çağatay Ersoy. Kurucular, yatırımcılar ve büyüyen şirketler için pratik strateji.

Bu konuda yardıma mı ihtiyacınız var? Startup’lar ve büyüyen şirketler için stratejik hukuki rehberlik sayfamıza göz atın veya randevu alın.