Şirkette Ortaklar Arası Uyuşmazlıkta Seçenekleriniz Nelerdir?

Ortaklar arası uyuşmazlıkların çoğu üç şekilde sona erer: ortaklardan biri diğerinin payını satın alır, ortaklar şirketin bölünmesini veya satışını müzakere eder ya da mahkeme karar verir. Hangi yolun gerçekçi olduğu büyük ölçüde anlaşmazlık başlamadan çok önce imzalanmış belgelere bağlıdır: LLC için işletme sözleşmesi (operating agreement), corporation için pay sahipleri sözleşmesi ve iç yönetmelik (bylaws) ya da ortaklık sözleşmesi (partnership agreement). Kimse şifreleri değiştirmeden veya para hareket ettirmeden önce bu belgeleri okuyun; çünkü bunların dışına çıkarak hareket etmek, bir görüş ayrılığını kaybedeceğiniz bir davaya dönüştürmenin en hızlı yollarından biridir.

Ticari dava ve uyuşmazlık çözümü avukatlarımız ortaklık, pay sahipliği ve LLC üyeliği uyuşmazlıklarını ilk müzakereden yargılamaya kadar yürütür. Hemen her dosyada aynı sorular gündeme gelir.

İşe şirketin temel belgeleriyle başlayın

Şu hükümlere bakın:

• Kilitlenmenin çözümü: eşit paya sahip ortaklar anlaşamadığında ne olacağı; örneğin konunun üst kademeye taşınması, arabuluculuk, eşitliği bozan bir oy ya da zorunlu pay devri. Yüzde 50 paya sahip iki ortak arasındaki kilitlenmenin nasıl aşılacağını anlatan yazımız her mekanizmayı tek tek ele alıyor.
• Alım satım (buy-sell) hükümleri: tetikleyici olaylar (ölüm, iş göremezlik, ayrılma, kilitlenme, ihlal), değerleme yöntemi ve ödeme koşulları.
• Shotgun maddeleri: ortaklardan biri bir fiyat belirler, diğeri ise ya bu fiyattan satmak ya da bu fiyattan satın almak zorundadır.
• Devir kısıtlamaları ve önalım hakları.
• Yöneticilerin veya şirket görevlilerinin görevden alınması ve bunun için gereken oy çoğunluğu.
• Uyuşmazlık çözümü: arabuluculuk, tahkim, yetkili yer ve uygulanacak hukuk.

Yazılı bir sözleşme yoksa ya da sözleşme konu hakkında bir şey söylemiyorsa, eyaletin varsayılan kuralları uygulanır. Bu varsayılan kurallar az sayıda ortağı olan kapalı şirketlere (closely held business) çoğu zaman uymaz; ortakların hâlâ anlaşabiliyorken gerçek bir sözleşme imzalamaları bu yüzden önemlidir. Kurumsal yönetişim ve iç politikalar ekibimiz bu hükümleri kuruluş aşamasında ya da kıl payı atlatılan bir krizin ardından hazırlar.

Her ortağın diğerlerine karşı yükümlülüklerini bilin

Kapalı şirketlerin çoğunda şirketi yöneten kişiler güven ilişkisinden doğan yükümlülükler (fiduciary duties) altındadır: sadakat yükümlülüğü (kendi lehine işlem yapmamak, iş fırsatlarını başka yöne kanalize etmemek, şirketle rekabet etmemek) ve özen yükümlülüğü. Pek çok eyalet, bir LLC sözleşmesinin bu yükümlülükleri belirli sınırlar içinde değiştirmesine izin verir; bu nedenle yükümlülüklerin tam kapsamı belgelerinize ve eyaletinizin kanununa bağlıdır.

Ortakların ayrıca genellikle meşru bir amaçla şirketin defterlerini ve kayıtlarını inceleme konusunda kanundan doğan hakları vardır. Mali bilgilere erişiminiz engellendiyse, kayıtların incelenmesine yönelik yazılı bir talep çoğu zaman ilk resmi adımdır ve bu talebin reddedilmesi bir mahkeme kararını destekleyebilir.

Ortaklar arasındaki bir uyuşmazlıkta talepler iki türlüdür. Doğrudan talepler (direct claims) şahsen size aittir; örneğin size karşı üstlenilmiş bir pay satın alma yükümlülüğünün ihlali. Şirket adına ileri sürülen talepler (derivative claims) ise şirkete aittir; örneğin bir ortağın şirket fonlarını başka amaçlara aktarması. Bu talepler genellikle şirket adına ve çoğu zaman önce şirketten harekete geçmesi istendikten sonra ileri sürülmelidir. Bu ayrım, elde edilen tutarın kime ait olacağını ve hangi usul adımlarının önce geleceğini etkiler.

Ortaklar arası uyuşmazlığı çözmenin gerçekçi yolları

Müzakereyle pay satın alma

En yaygın sonuçtur. İşin zor kısmı fiyattır. Bir değerleme yöntemi ve bağımsız bir değerleme uzmanı üzerinde anlaşmak, çoğu zaman bir rakam üzerinde tartışmaktan daha fazla sonuç verir. Ödeme koşulları da önemlidir: bedelin bir kısmını vadeye yayan satıcı teminat ister, alıcı ise sonradan ortaya çıkacak borçlara karşı koruma ister.

Arabuluculuk

Arabulucu özellikle ortaklar arasında çok faydalı olabilir; çünkü kişisel geçmiş çoğu zaman rasyonel bir müzakerenin önünü keser. Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk ile tahkimi karşılaştıran yazımız her iki sürecin nasıl işlediğini açıklıyor.

Belirli talepler için dava veya tahkim

Güven ilişkisinden doğan yükümlülüklerin ihlali, işletme sözleşmesinin ihlali veya hesap verme (accounting) talepleri mahkemede ya da sözleşme öngörüyorsa tahkimde ileri sürülebilir. Bu davaların çoğu, delil keşfi (discovery) süreci mali kayıtları masaya koyduğunda sulhle sonuçlanır.

Mahkeme kararıyla fesih

Son çare olarak bir ortak mahkemeden şirketin feshini (judicial dissolution) isteyebilir. Virginia, Washington, DC ve New York’taki LLC kanunlarının her biri, işin şirketin temel belgelerine uygun şekilde yürütülmesi makul ölçüde mümkün olmadığında mahkemenin fesih kararı vermesine izin verir; şirketler hukukuna ilişkin kanunlar da kilitlenme veya usulsüzlük hallerinde benzer çözümler sunar. Mahkemeler feshi ağır bir tedbir olarak görür ve fesih ihtimali çoğu zaman tarafları pay satın alma yoluna iter.

Uyuşmazlığı çözerken işletmeyi koruyun

Uyuşmazlıklar, iki ortağın da uğruna mücadele ettiği değeri yok edebilir. Tedarikçilere ve çalışanlara ödeme yapmaya devam edin, müşterilere yalnızca bilmeleri gerekenleri söyleyin ve şirketin temel belgeleri ile avukatınız desteklemedikçe bir ortağın banka hesaplarına veya e-postasına erişimini kesmek gibi tek taraflı adımlardan kaçının. İki tarafın e-postaları ve mesajları da önem taşıyacağından kayıtları koruyun ve önemli kararları gerekli onaylarla belgeleyin. Ortağınıza resmi bir ihlal bildirimi göndermeniz gerekiyorsa, sözleşme ihlali ihtarnamelerine ilişkin rehberimizdeki ilkeler burada da geçerlidir.

Zamanlama da önemlidir. Bir ortağa karşı ileri sürülecek talepler zamanaşımı sürelerine tabidir ve ilişkinin düzelmesini beklemek bazı hukuki yolları kaybetmenize neden olabilir. Sözleşmelerinizin ve olguların erken aşamada kısaca incelenmesi, genellikle hangi yolun mantıklı olduğunu netleştirir.

Bir ortağınızla uyuşmazlık içindeyseniz ve harekete geçmeden önce seçeneklerinizi anlamak istiyorsanız, Capitol Law Partners sözleşmelerinizi inceleyip bir çözüm yolu haritası çıkarabilir. Görüşme planlayın.

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Bu iletişim yoluyla avukat-müvekkil ilişkisi kurulmamaktadır.

Av. Sena Şahin. Bireyler, aileler ve işletme sahipleri için açık ve net hukuki rehberlik.

Bu konuda yardıma mı ihtiyacınız var? Ortaklık ve pay sahipliği uyuşmazlıkları sayfamıza göz atın veya randevu alın.