O-1A ve H-1B: Hangi Çalışma Vizesi Profilinize Uygun?

Bu yıl H-1B kurasında seçilemediyseniz ya da işiniz diplomanızı gerektirmediği için kuraya hiç katılmadıysanız, ilk değerlendirmeniz gereken alternatif O-1A vizesidir. Her iki vize de bir ABD işvereninin sizi çalıştırmasına imkân tanır, ancak birbirine zıt mantıklar üzerine kuruludur. H-1B’nin uygunluk şartları görece mütevazıdır, fakat ciddi bir sayı sorunu vardır. O-1A’da sayı sorunu yoktur ama ciddi bir kanıt sorunu vardır: alanınızın zirvesindeki küçük bir yüzdeye ait olduğunuzu göstermeniz gerekir. Bu nedenle O-1A ve H-1B arasındaki seçim bir tercih meselesinden çok, bu yıl hangi olguları belgeleyebildiğinize bağlıdır. Bir O-1A dosyasının sonucunu belirleyen kriterler O-1A olağanüstü yetenek vizesi sayfamızda yer alıyor; bu yazı ise iki vizenin karşılaştırmasına odaklanıyor.

O-1A ve H-1B: sonucu belirleyen beş fark

Kota ve kura

Kongre, yeni H-1B vizelerini yılda 65.000 ile sınırlamıştır; buna ek olarak 20.000 kontenjan, ABD’den yüksek lisans veya daha üst bir dereceye sahip kişilere ayrılmıştır. İşverenler ilkbaharda kayıt yaptırır, USCIS rastgele bir seçim yapar ve seçilmeyen çalışan yeniden denemek için tam bir yıl bekler. Kuradan kurtulmanın tek yolu, üniversite veya kâr amacı gütmeyen bir araştırma kuruluşu gibi kotadan muaf (cap-exempt) bir işverendir. O-1A’da ise ne kota ne de kayıt dönemi vardır. Dilekçe sahibi (petitioner), Form I-129’u yılın herhangi bir zamanında, işe başlama tarihinden en fazla bir yıl önce sunabilir.

Uygunluk standardı

H-1B kapsamındaki iş, uzmanlık gerektiren bir meslek (specialty occupation) olmalıdır; yani normalde belirli bir alanda en az lisans derecesi gerektirmelidir. Sizin de bu dereceye veya dengine sahip olmanız gerekir. İşveren ayrıca ABD Çalışma Bakanlığı’na (DOL) bir Labor Condition Application sunar ve en az geçerli piyasa ücretini (prevailing wage) ödemeyi taahhüt eder. O-1A’da diploma şartı, uzmanlık mesleği testi veya asgari ücret eşiği yoktur. Bunun yerine, uluslararası düzeyde tanınmış büyük bir ödül aldığınızı göstermeniz ya da yönetmelikteki sekiz kriterden en az üçünü karşılamanız, ardından dosyanın bütününe bakıldığında sürekli ulusal veya uluslararası tanınırlığa (sustained acclaim) sahip olduğunuz konusunda memuru ikna etmeniz gerekir. Bu kanıtlar kriter kriter ayrı ayrı değerlendirilir.

Azami kalış süresi

H-1B statüsü toplamda altı yılla sınırlıdır ve genellikle üç artı üç yıl olarak verilir. Altı yılı aşan uzatmalar ancak bir PERM işgücü sertifikası (labor certification) veya bir I-140 dilekçesi gerekli süre boyunca beklemedeyse ya da onaylanmışsa mümkündür. O-1A ise ilgili etkinlik veya faaliyet için en fazla üç yıllığına onaylanır, ardından aynı iş devam ettiği sürece birer yıllık dönemlerle uzatılır; kanunda öngörülmüş bir azami süre yoktur. Yeni bir proje, yeni bir üç yıllık dilekçeye dayanak olabilir. İşleyişin ayrıntıları için O-1A vizesinin geçerlilik süresi ve uzatma kuralları yazımıza bakabilirsiniz.

İş değiştirme

H-1B çalışanları taşınabilirlik (portability) hakkına sahiptir: yeni işveren dayanaksız olmayan (non-frivolous) bir dilekçe sunduğu anda, onayı beklemeden o işveren için çalışmaya başlayabilirsiniz. O-1A çalışanlarının böyle bir hakkı yoktur. Yeni işveren veya acente (agent) kendi dilekçesini sunmalı, siz de işe başlamadan önce onay bildirimini beklemelisiniz. Her iki kategoride de istihdam erken sona erdiğinde en fazla 60 günlük bir ek süre (grace period) tanınır; bu süre, yeni bir dilekçe sahibi bulmanız veya statü değiştirmeniz için size zaman kazandırır.

Aile

H-1B çalışanının onaylanmış bir I-140’ı olduğunda veya altıncı yılın ötesine uzatma aldığında, H-4 statüsündeki eş çalışma izni için başvurabilir. O-3 statüsündeki eş okuyabilir ancak çalışamaz; bu yazının yazıldığı tarih itibarıyla O-3 için bir çalışma izni bulunmamaktadır. İki eşin de kariyer sahibi olduğu haneler için bu fark tek başına belirleyici olabilir.

H-1B yerine kimler O-1A başvurusu yapmalı

O-1A, geçmişi zaten sekiz kritere benzeyen kişilere uygundur. Uygulamada bu, şu kişiler anlamına gelir:

• Yayın geçmişi, başkalarınca yapılmış atıfları, hakemlik deneyimi ve konferans davetleri olan araştırmacılar.
• Patentleri, basında yer alan haberleri, saygın bir şirkette kritik bir rolü veya alan ortalamasının belirgin şekilde üzerinde ücreti olan mühendisler ve ürün yöneticileri.
• Ücretleri ve sorumlulukları sözleşmeler ve organizasyon şemalarıyla belgelenmiş üst düzey yöneticiler.
• H-1B’deki işveren-çalışan ilişkisi sorusunun sorun yarattığı kurucular; O-1A ise bir acente veya kurucunun sahibi olduğu ve ayrı bir tüzel kişiliği bulunan bir şirket tarafından sunulabilir.
• Uzmanlık gerektiren bir meslekle örtüşen bir dereceye nadiren sahip olan sporcular ve antrenörler.

Açıkça söylemek gerekirse bunun bedeli emektir. Bir O-1A dilekçesinin hazırlanması haftalar sürer, bir meslektaş grubundan (peer group) yazılı danışma görüşü (advisory opinion) gerektirir ve katkılarınızın “büyük önemi” (major significance) gösterilmek yerine yalnızca iddia edilirse ek delil talebi (Request for Evidence, RFE) almanıza yol açar. Geçmişiniz sağlam bir diploma ve olağan bir işten ibaretse, H-1B (veya kotadan muaf bir işveren) gerçekçi yol olmaya devam eder.

İkisini aynı anda takip edebilir misiniz?

Evet. Pek çok işveren, adayı H-1B kurasına kaydeder, paralel olarak bir O-1A hazırlar ve ardından olguların desteklediği başvuruyu sunar. Halihazırda H-1B statüsündeyseniz, O-1A dilekçesiyle statü değişikliği (change of status) talep edilebilir ve O-1 statüsünde geçirilen süre altı yıllık H-1B sınırından düşülmez. Tersi de mümkündür: sonraki bir kurada seçilen O-1A çalışanı H-1B’ye geçebilir. Göçmen niyeti açısından H-1B, kanun gereği çifte niyete (dual intent) izin verir. O-1A bu şekilde nitelendirilmemiştir; ancak yönetmelik, bekleyen bir göçmen dilekçesinin veya onaylanmış bir işgücü sertifikasının O-1 dilekçesinin, uzatmasının veya ülkeye kabulün reddi için gerekçe olamayacağını belirtir. Dolayısıyla bir green card planı dosyayı batırmaz.

Pratik bir karar yöntemi

Sırasıyla üç soru sorun. Birincisi: elinizde kotadan muaf bir işveren veya kurada seçilmiş bir kayıt var mı? Varsa, H-1B genellikle daha hızlı sunulabilecek başvurudur. İkincisi: bugün, yalnızca mektuplarla değil bağımsız kanıtlarla üç O-1A kriterini belgeleyebiliyor musunuz? Cevabınız evetse, O-1A sizi kuradan ve altı yıllık süre sınırından kurtarır. Üçüncüsü: beş yıl sonra nerede olmak istiyorsunuz? Bir O-1A dosyası, EB-1A veya EB-2 NIW green card başvurusunu destekleyen dosyayla aynıdır; yani şimdi yaptığınız çalışma ileride yeniden kullanılır. Bu yolların birbirine nasıl bağlandığını yetenek ve olağanüstü yetenek vizeleri genel bakış sayfamızda görebilirsiniz; kura yolu ağır basarsa sponsorluk tarafını H-1B vizesi sayfamız ele alıyor.

O-1A ile H-1B arasında karar veriyorsanız, Capitol Law Partners ile yapacağınız bir görüşmede, herhangi bir başvuru sunulmadan önce profilinizi her iki standarda göre değerlendirebiliriz. Görüşme planlayın.

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Bu iletişim yoluyla avukat-müvekkil ilişkisi kurulmamaktadır.

Av. Çağatay Ersoy. Kurucular, yatırımcılar ve büyüyen şirketler için pratik strateji.

Bu konuda yardıma mı ihtiyacınız var? O-1A olağanüstü yetenek vizesi sayfamıza göz atın veya randevu alın.