Bir Yıllık İltica Süresini Kaçırdınız mı? Geçerli İstisnalar

Bir yıllık iltica süresi, zulümle ilgili herhangi bir sorudan daha fazla talebin reddedilmesine yol açar. INA 208(a)(2)(B), I-589 formunun ABD’ye son girişinizden itibaren bir yıl içinde dosyalandığını açık ve ikna edici delille (clear and convincing evidence) göstermenizi şart koşar. Bu süreyi kaçırırsanız, iki kanuni istisnadan birine girmediğiniz sürece iltica memuru veya göçmenlik hakimi, korkunuz ne kadar güçlü olursa olsun ilticayı reddetmek zorundadır. Bu istisnalar değişen koşullar (changed circumstances) ve olağanüstü koşullardır (extraordinary circumstances). Her ikisi de varsayılmaz, ispatlanır ve her ikisi de ilgili koşul ortaya çıktıktan sonra makul bir süre içinde başvurmanızı gerektirir. İltica ve insani koruma uygulamamız her geç başvuru dosyasına süre analiziyle başlar, çünkü talebin iltica için mi yoksa geriye kalan daha dar koruma için mi olacağını bu analiz belirler.

Bir yıllık iltica süresi nasıl hesaplanır

Süre ilk girişinizden değil, son girişinizden itibaren işler. 2019’da girip ayrıldıysanız ve 2023’te geri döndüyseniz, süre 2023’teki girişle başlar. Esas alınan tarih, denetimden geçip geçmediğinize bakılmaksızın fiziksel olarak ülkeye vardığınız gündür. Olumlu (affirmative) bir başvuruda başvuru, postaladığınız tarihte değil USCIS’in teslim aldığı tarihte yapılmış sayılır; dolayısıyla 366. günde ulaşan bir paket geç kalmıştır. Göçmenlik mahkemesinde ise başvuru, mahkemenin kabul ettiği tarihte dosyalanmış sayılır.

Giriş tarihini açık ve ikna edici delille ispat yükü size aittir. Pasaporttaki bir giriş damgası veya I-94 kaydı bunu kolayca sağlar. Denetimden geçmeden (without inspection) girdiyseniz ispat daha zordur: otobüs biletleri, para transferi makbuzları, telefon kayıtları, tarihli bir fotoğraf, sizi karşılayan kişinin yeminli beyanı. Bu dosyayı erkenden oluşturun; giriş tarihini netleştiremeyen bir hakim istisnaları değerlendirmeye hiç geçmeyecektir.

Refakatsiz çocuklar, INA 208(a)(2)(E) uyarınca bu süreden tamamen muaftır.

Değişen koşullar

8 CFR 208.4(a)(4) sayılı düzenleme, değişen koşulları iltica uygunluğunuzu esaslı biçimde etkileyen değişiklikler olarak tanımlar. Bunlar üç gruba ayrılır.

• Ülkenizdeki değişiklikler: bir darbe, dininizi veya etnik grubunuzu hedef alan yeni bir yasa, size zulmeden partinin seçimi kazanması, bölgenizde çatışma çıkması, siz ayrıldıktan sonra bir aile üyenizin tutuklanması veya öldürülmesi.
• Ülkeniz dışında başladığınız faaliyetler dahil kendi koşullarınızdaki değişiklikler: kamuya açık siyasi aktivizm, din değiştirme, cinsel yöneliminizi veya kimliğinizi açıklamanız (coming out), hükümeti eleştiren yazılar yayımlamanız, sizi hedef haline getiren bir teşhis.
• Sizi türev lehtar (derivative) yapan ilişkinin sona ermesi: asıl başvuru sahibinden boşanmanız veya bir çocuğun 21 yaşını doldurması ya da evlenmesi nedeniyle artık kendi talebinize ihtiyaç duymanız.

Değişikliğin esaslı olması, yani sonucu etkilemesi gerekir. Siz geldiğinizde zaten tehlikeli olan bir ülkede koşulların biraz daha kötüleştiğine dair kanıtlar süreyi yeniden başlatmaz. Tarihli haber raporları, ülke koşulları raporları, tehdit mesajlarının kendisi, vaftiz belgesi, üyelik kartı veya katıldığınız bir kuruluştan alınmış bir mektup, işe yarayan türden kanıtlardır.

Olağanüstü koşullar

8 CFR 208.4(a)(5) sayılı düzenleme, gecikmeye doğrudan yol açtığında ve sizin tarafınızdan kasıtlı olarak yaratılmadığında geç başvuruyu mazur gösteren olayları sayar. Liste sınırlayıcı değildir, ancak başarılı argümanların çoğu bu listeye dayanır: zulmün kendi etkileri dahil olmak üzere ilk yıl içinde ciddi bir hastalık veya zihinsel ya da fiziksel bir engel; reşit olmamak veya zihinsel bir yetersizlik gibi hukuki bir ehliyet engeli; önceki bir avukatın veya temsilcinin etkisiz hukuki yardımı (ineffective assistance); başvurudan makul bir süre öncesine kadar yasal göçmen veya göçmen olmayan statünüzü, Geçici Koruma Statüsünü (Temporary Protected Status) veya şartlı giriş iznini (parole) sürdürmüş olmanız; USCIS’in usulüne uygun dosyalanmadığı gerekçesiyle reddettiği ve sizin makul bir süre içinde yeniden dosyaladığınız zamanında yapılmış bir başvuru; ve yasal temsilcinizin veya birinci derece bir aile üyenizin ölümü ya da ağır hastalığı.

Yasal statü istisnası

Uygulamamızda en sık karşılaştığımız olağanüstü koşul, geldiği günden beri ülkesine dönmekten korkan ancak yıllarca F-1 veya H-1B statüsünde kalan bir öğrenci ya da çalışandır. Başvurudan makul bir süre öncesine kadar bu statüyü sürdürdüyseniz istisna sizi kapsar. En güvenli yorum, hâlâ statünüz devam ederken başvurmaktır. Statünüz sona erdikten aylar sonra başvurmak, sürenin makul olmadığı yönünde bir tespite davetiye çıkarır.

Etkisiz hukuki yardım istisnası

Önceki temsilciyi sorumlu tutmak, bunu söylemekten fazlasını gerektirir. Temsilciyle yaptığınız anlaşmayı ve neyin yanlış gittiğini anlatan bir yeminli beyan sunmanız, temsilciyi bilgilendirdiğinizi ve ona yanıt verme fırsatı tanıdığınızı göstermeniz ve ilgili baroya veya disiplin makamına şikayette bulunup bulunmadığınızı belirtmeniz ya da neden bulunmadığınızı açıklamanız gerekir. Mahkemeler bu şartları ciddiye alır ve eksik bir gösterim hiç gösterim yapılmamış gibi değerlendirilir.

Makul süre neyi ifade eder

Ne kanun ne de yönetmelik belirli bir gün sayısı öngörür. Göçmenlik İtiraz Kurulu (Board of Immigration Appeals) otomatik bir ek süre benimsemeyi reddetmiş ve başvurucunun hiçbir açıklama sunmadığı durumlarda birkaç aylık gecikmeleri makul bulmamıştır. Pratik kural şudur: tetikleyici olay ile başvuru arasındaki her haftanın hesabı verilmelidir. Ülke koşullarındaki bir değişiklik Mart ayında yaşandıysa, Nisan’da yapılan bir başvuruyu savunmak kolaydır; Kasım’da yapılan bir başvuru ise bir açıklama gerektirir. Bir müvekkil bize bir yıllık süre geçtikten sonra geldiğinde, çoğu zaman sade ama eksiksiz bir I-589’u hemen dosyalar ve kanıtları sonradan tamamlarız; çünkü savunabileceğiniz bir başvuru tarihi, savunamayacağınız kusursuz bir dosyadan daha değerlidir.

Hiçbir istisna uymadığında

İstisnası olmayan geç bir başvuru davayı değil, iltica talebini sona erdirir. Sınır dışı etmenin durdurulması (withholding of removal) ve İşkenceye Karşı Sözleşme kapsamındaki korumanın başvuru süresi yoktur. Bunlar daha yüksek bir zarar gösterimi gerektirir, yalnızca göçmenlik hakimi tarafından karara bağlanır ve green card’a götürmez; ancak zulümle karşılaşacağınız ülkeye sınır dışı edilmenizi durdurur. İltica, sınır dışı etmenin durdurulması ve CAT korumasını karşılaştırdığımız yazımız bu tercihlerin artılarını ve eksilerini açıklar. Geçmişinize bağlı olarak U vizesi, VAWA kapsamında kendi adına başvuru (self-petition) veya sınır dışı etmenin iptali (cancellation of removal) de gündeme gelebilir; sınır dışı etme savunması ekibimiz bunları koruma talepleriyle birlikte sunar.

Stratejiyle ilgili bir nokta daha var. Süre sorusu esastan önce değil, esasla birlikte karara bağlanır. Anlatımınızı inandırıcı ve korkunuzu gerçek bulan bir memur veya hakim, talepten şüphe eden birine göre makul süre argümanını kabul etmeye daha açıktır. I-589’u ve destekleyici kanıtları zamanında yapılmış bir başvuruda olacağı kadar özenle hazırlayın ve süre argümanını dosyanın tamamı olarak değil, bir parçası olarak ele alın.

ABD’ye bir yıldan uzun süre önce geldiyseniz ve ancak şimdi başvurabiliyorsanız, Capitol Law Partners ile yapacağınız bir görüşmede hangi istisnanın durumunuza uyduğunu ve ilk olarak neyin dosyalanması gerektiğini birlikte değerlendirebiliriz. Görüşme planlayın.

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Bu iletişim yoluyla avukat-müvekkil ilişkisi kurulmamaktadır.

Av. Sena Şahin. Bireyler, aileler ve işletme sahipleri için açık ve net hukuki rehberlik.

Bu konuda yardıma mı ihtiyacınız var? İltica ve insani koruma hizmetleri sayfamıza göz atın veya randevu alın.