Uzun Süreli Göçmenlik Gözaltısı Ne Zaman Hukuki Süreç Hakkını İhlal Eder?

Sınır dışı etme davası hâlâ derdest olan birini ICE’ın ne kadar süre tutabileceğine dair hiçbir kanun bir üst sınır koymaz ve Yüksek Mahkeme kanunlarda böyle bir sınır bulunduğu yorumunu iki kez reddetmiştir. Bu durum, uzun süreli göçmenlik gözaltısının Beşinci Değişiklik’teki (Fifth Amendment) hukuki süreç güvencesi (Due Process Clause) çerçevesinde, federal bölge mahkemesinde ve bir habeas corpus başvurusuyla dosya dosya test edilmesine yol açar. Mahkemenin sorduğu soru şudur: ilk gün hukuka uygun olmuş olabilecek gözaltı, devletin onu gerekçelendirmek zorunda olduğu bir duruşma yapılmadan makul olmaktan çıkmış mıdır? Kesin bir çizgi yoktur, ancak mahkemelerin tutarlı biçimde uyguladığı ölçütler vardır ve kefalet duruşması yapılmadan yaklaşık altı ay ile bir yıl arasında süren gözaltıdan sonra argüman ciddi hale gelir.

Kanunlar neden bu soruyu cevaplamıyor

Üç Yüksek Mahkeme kararı, uzun süreli gözaltıya ilişkin her davanın çerçevesini çizer. Demore v. Kim (2003) kararında Mahkeme, bu tür gözaltının tipik olarak kısa sürdüğü gerekçesiyle sınır dışı etme yargılaması sırasında INA 236(c) kapsamındaki zorunlu gözaltıyı onamıştır. Jennings v. Rodriguez (2018) kararında Mahkeme, 235(b), 236(a) ve 236(c) maddeleri kapsamında tutulanlara her altı ayda bir kefalet duruşması yapılması gerektiğine ilişkin Dokuzuncu Daire kuralını, kanunların böyle bir şart içermediği gerekçesiyle reddetmiş, ancak anayasal soruyu karara bağlamadan alt mahkemelere geri göndermiştir. Johnson v. Arteaga-Martinez (2022) kararında ise 241(a)(6) kapsamındaki karar sonrası gözaltı için aynısını yapmıştır.

Sonuç olarak davası uzayan bir gözaltındaki kişi, bir kanun hükmüne dayanarak duruşma talep edemez. İddia anayasaldır: bireysel bir duruşma yapılmadan gözaltının devam etmesi hukuki süreç güvencesini ihlal eder. CLP’nin uzun süreli gözaltıya karşı habeas corpus davaları bu iddia ve Virginia, Maryland ve New York’taki bölge mahkemelerinin bu iddiayı değerlendirirken kullandığı ölçütler üzerine kuruludur.

Uzun süreli göçmenlik gözaltısı davalarında mahkemelerin tarttığı ölçütler

Dördüncü ve İkinci Daireler’deki pek çok mahkeme dahil olmak üzere ülke genelindeki bölge mahkemeleri, uzun süreli göçmenlik gözaltısının makul olmaktan çıkıp çıkmadığına karar vermek için bir dizi ölçüt üzerinde birleşmiştir. Hiçbiri tek başına belirleyici değildir.

• Bugüne kadarki toplam gözaltı süresi. Mahkemeler genellikle bir yıla yaklaşan veya bir yılı aşan gözaltıyı ağır basan bir unsur olarak görür; bazıları ise altı ayı sıkı incelemenin başladığı nokta kabul eder.
• Gelecekteki gözaltının olası süresi. Esasa ilişkin dosyada derdest bir itiraz ve ardından bir temyiz başvurusu söz konusuysa gözaltı aylarca daha sürebilir; bu da gözaltındaki kişinin lehine işler.
• Gecikmelere kimin neden olduğu. Gözaltındaki kişinin delil toplamak veya avukat bulmak için iyi niyetle talep ettiği ertelemeler genellikle aleyhine sayılmaz; devletin, mahkemenin iş yükünün veya nakillerin neden olduğu gecikmeler gözaltındaki kişinin lehine tartılır. Oyalama taktikleri ise aleyhine tartılır.
• Gözaltı koşulları; özellikle göçmenlik gözaltısındaki kişilerin hüküm giymiş mahkûmlarla birlikte ceza infaz kurumlarında tutulduğu durumlarda.
• Yargılamanın sınır dışı etmeyle sonuçlanma olasılığı. Güçlü bir koruma talebi olan gözaltındaki kişi, hiç gerçekleşmeyebilecek bir sınır dışı etme için tutulmaktadır.
• Gözaltındaki kişiye, ispat yükünün devlette olduğu bir duruşmanın hiç yapılıp yapılmadığı.

Bazı dairelerdeki mahkemeler ayrıca gözaltındaki kişinin sabıka geçmişinin, duruşma yapılmadan gözaltının devamını haklı kılacak türden olup olmadığını da sorar; ancak birçoğu bunu eşik niteliğindeki hukuki süreç analizinin değil, kefalet duruşmasının kendisinin konusu olarak görür.

Analiz kimlere uygulanır

Uzun süreli gözaltı iddiaları her gözaltı hükmü kapsamında ortaya çıkar. 236(c) kapsamında zorunlu gözaltında tutulanlar için iddia, Demore kararındaki kısa gözaltı varsayımının onların dosyasında geçerliliğini yitirdiğidir. 235(b) kapsamındaki sınıra gelen yabancılar (arriving aliens) ve diğerleri için iddia, gözaltı yeterince uzun sürdüğünde ICE’ın şartlı salıverme (parole) incelemesinin tarafsız bir karar merciinin yerini tutamayacağıdır. Uzun zaman önce kefalet duruşması yapılmış 236(a) kapsamındaki kişiler için iddia, ispat yükünü kendilerinin taşıdığı bir duruşmanın uzun süreli gözaltıdan sonra yeterli olmadığı ve ispat yükünün devlette olduğu yeni bir duruşmanın gerektiği olabilir. Kesinleşmiş kararı olan kişiler için ise Zadvydas, kesinleşmiş sınır dışı kararından sonra ICE’ın sizi ne kadar tutabileceğini anlattığımız yazıda açıkladığımız ayrı bir çerçeve sunar.

Çare nasıl görünür

Mahkeme hukuki süreç güvencesinin ihlal edildiğini tespit ettiğinde doğrudan serbest bırakmaya nadiren karar verir. Olağan çare, bir göçmenlik hâkiminin kısa bir gün sayısı içinde kefalet duruşması yapmasına ilişkin bir karardır. Önemli değişken ispat yüküdür. Olağan bir 236(a) duruşmasında, tehlike veya kaçma riski oluşturmadığınızı sizin kanıtlamanız gerekir. Mahkeme kararıyla yapılan uzun süreli gözaltı duruşmasında ise birçok mahkeme, gözaltının devamının haklı olduğunu açık ve ikna edici delillerle kanıtlama yükünü devlete yükler ve bazıları hâkime, kefaleti belirlerken ödeme gücünü ve gözaltıya alternatifleri dikkate almasını emreder. Dördüncü Daire, Anayasa’nın olağan 236(a) duruşmalarında ispat yükünün devlete ait olmasını gerektirmediğine hükmetmiştir; bu nedenle uzun süreli gözaltı davalarındaki ispat yükü sorusu bu daire içinde bölgeden bölgeye tartışılırken, İkinci Daire’deki mahkemeler uzun süreli gözaltı duruşmalarında bu yükü devletin taşımasını şart koşmuştur. Bu alandaki hukuk daireye özgüdür ve değişmektedir; başvuru, müvekkilin tutulduğu bölgenin hukukuna göre hazırlanır.

Verilen bir duruşma garanti değil, yeni bir şanstır. Göçmenlik gözaltısı ve kefalet ekibimiz, mahkemenin emrettiği duruşma için serbest bırakılma planını, bağlara ve rehabilitasyona ilişkin delilleri hazırlar.

Dosyayı ilk aydan itibaren oluşturmak

Uzun süreli gözaltı davaları bir zaman çizelgesi üzerinden kazanılır. Gözaltının başından itibaren her duruşma tarihinin, her ertelemenin ve bunu kimin talep ettiğinin, her naklin ve her serbest bırakılma veya şartlı salıverme talebi ile ICE’ın cevabının kaydını tutun. Gözaltı koşullarına, sağlık sorunlarına ve avukata erişimin kaybına ilişkin delilleri saklayın. Esasa ilişkin dosyayı özenle takip edin; korumayı iyi niyetle ve aktif olarak takip eden gözaltındaki kişi en güçlü hukuki süreç iddiasını ortaya koyar ve bu korumanın gücü başlı başına bir ölçüttür. Göçmenlik hâkimi kefalet duruşmasını tamamen reddettiyse, kefalet duruşması reddedildiğinde ne yapılacağını anlatan yazımızdaki hazırlıklar paralel olarak yürütülür.

Habeas başvurusu birden fazla kez yapılabilir. Mahkeme yedinci ayda talebi reddederse, aynı gözaltındaki kişinin on dördüncü ayda güçlü bir iddiası olabilir ve mahkemeler ikinci başvurunun neyin değiştiğini göstermesini bekler.

Bir aile üyeniz davası sürerken aylardır göçmenlik gözaltısındaysa ve devletin gözaltıyı gerekçelendirmek zorunda olduğu bir duruşma hiç yapılmadıysa, Capitol Law Partners tutulduğu bölgede hukuki süreç güvencesine dayalı bir habeas başvurusunu değerlendirebilir. Görüşme planlayın.

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Bu iletişim yoluyla avukat-müvekkil ilişkisi kurulmamaktadır.

Av. Sena Şahin. Bireyler, aileler ve işletme sahipleri için açık ve net hukuki rehberlik.

Bu konuda yardıma mı ihtiyacınız var? Uzun süreli gözaltıya karşı habeas corpus sayfamıza göz atın veya randevu alın.