Delaware'de Şirket Kurmak mı, Kendi Eyaletinizde mi?

Kısa kural şudur: Girişim sermayesi toplamayı veya şirketi büyük bir alıcıya satmayı bekliyorsanız Delaware’de şirket kurun; beklemiyorsanız kendi eyaletinizde kurun. Delaware’de kurulup Virginia’da faaliyet gösteren bir şirket, Delaware’in franchise vergisini (franchise tax) ve kayıtlı temsilci (registered agent) ücretini öder, ardından Virginia’da yabancı şirket olarak kayıt yaptırır ve orada da ödeme yapar. Yatırımcılar Delaware hukukunu şart koşuyorsa bu ikinci katman buna değer. Herndon’daki bir danışmanlık firması veya Washington’daki bir restoran için ise boşa harcanmış paradır. Bu yazının devamında Delaware’in gerçekte ne kazandırdığını, maliyetini ve faaliyet gösterdiğimiz üç yargı bölgesinin birbirine göre durumunu açıklıyoruz.

Yatırımcılar neden Delaware’de şirket kurulmasını tercih eder

Delaware’in şirketler kanunu esnektir, Court of Chancery ticari uyuşmazlıkları jüri olmadan ve derin bir deneyimle karara bağlar ve onlarca yıllık içtihat sonuçları öngörülebilir kılar. Girişim sermayesi fonları, avukatları ve halka açık şirket alıcıları Delaware’deki işleyişi iyi bilir. Startup piyasasında kullanılan standart finansman belgeleri Delaware’de kurulmuş bir corporation varsayar ve Virginia’da kurulmuş bir corporation’a yatırım yapan bir fon, kapanıştan önce şirketi masrafı size ait olmak üzere ve kendi takvimine göre Delaware’e taşımanızı (reincorporation) isteyebilir.

Delaware bazı işletimsel avantajlar da sunar. Kuruluş hızlıdır, eyalet kuruluş belgesinde (certificate of incorporation) yönetim kurulu üyelerinin veya yöneticilerin adlarını istemez ve doğru hesaplama yöntemi kullanılırsa yıllık franchise vergisi küçük bir şirket için makul düzeyde olabilir. Yönetim kurulu, imtiyazlı hisseler, opsiyon verilişleri ve birden fazla finansman turu olacak bir şirket için Delaware en az dirençli yoldur. Şirket kuruluşu ve yapılandırma alanındaki çalışmalarımızda tam da bu müvekkiller için Delaware şirketleri kuruyoruz; şirket türünü hâlâ tartıyorsanız, girişiminizin LLC mi yoksa corporation mı olması gerektiği yazımızla başlayın.

Delaware’e ihtiyacı olmayan bir şirket için Delaware’in maliyeti

Delaware’de hiçbir faaliyeti olmayan bir Delaware şirketi de eyalete yıllık franchise vergisi veya LLC vergisi öder, Delaware’de bir kayıtlı temsilci bulundurmak zorundadır ve corporation ise yıllık rapor sunmalıdır. Bunların hiçbiri, şirketin fiilen faaliyet gösterdiği eyaletteki yükümlülüklerin yerini almaz. Orada yabancı şirket olarak kayıt yaptırır, orada bir kayıtlı temsilci atar, o eyaletin dönemsel raporlarını sunar ve o eyaletin gelir ve istihdam vergilerini ödersiniz. İki eyalet, iki takvim, iki ayrı ücret kalemi.

Daha az belirgin bir maliyet de vardır. Hissedarlar arasındaki veya yönetim kurulu üyelerine karşı açılan Delaware şirket uyuşmazlıkları genellikle Delaware’de görülür; bu, kurumsal yatırımcılar için elverişli, New York’taki iki kuruculu bir şirket için ise elverişsizdir. Ayrıca Delaware’de kuruluş, kendi eyaletinizdeki vergileri azaltmaz. Bunu, kuruluş belgesinin nereye sunulduğu değil, gelirin nerede elde edildiği belirler.

DC, Virginia veya New York’ta şirket kurmak

Firmamızın faaliyet gösterdiği her yargı bölgesinin kendi kuruluş ofisi ve kendine özgü kuralları vardır. Kurallar değişir; bu nedenle aşağıdakileri mevcut durum olarak değerlendirin ve başvurudan önce teyit edin.

Virginia şirketleri State Corporation Commission (SCC) aracılığıyla kurulur. Başvuru ücreti düşüktür, yıllık kayıt ücreti azdır ve corporation’lar kısa bir yıllık rapor sunar. Virginia’da ilan şartı yoktur ve Kuzey Virginia merkezli, yakın vadede kurumsal yatırım planı olmayan şirketler için pratik bir seçimdir.

District of Columbia şirketleri Department of Licensing and Consumer Protection aracılığıyla kurulur. DC iki yılda bir rapor sunulmasını şart koşar ve District’te faaliyet gösteren işletmelerin çoğu ayrıca uygun kategoride bir Basic Business License (temel işletme ruhsatı) almak zorundadır; bu, kuruluştan ayrı bir süreçtir ve pek çok yeni işletme sahibinin takıldığı bir noktadır. Ruhsatı açılış takviminize dahil edin.

New York şirketleri Department of State aracılığıyla kurulur. New York LLC’leri, kuruluştan itibaren 120 gün içinde altı hafta üst üste iki gazetede kuruluş ilanı yayımlamak ve ardından bir yayın belgesi (certificate of publication) sunmak zorundadır. New York City’de gazete masrafları kuruluş maliyetinin kendisini aşabilir. Corporation’lar için ilan şartı yoktur; bu da bazı New Yorklu kurucuların corporation’ı tercih etmesinin bir nedenidir. Her ikisi de iki yılda bir bildirim (biennial statement) sunar. Amerika’da şirket kurmak için gerekli belgeler yazımız bu başvuruları daha ayrıntılı olarak listeler.

Yabancı şirket kaydı: Atlanan adım

Şirketi nerede kurarsanız kurun, “faaliyet gösterdiğiniz” (doing business) her eyalette yabancı şirket olarak kayıt yaptırmanız (foreign qualification) gerekir; her eyalet bu kavramı kendi kanunu ve içtihadıyla tanımlar. Bir eyalette ofis, çalışan veya düzenli yüz yüze satış bulunması neredeyse her zaman bu kapsama girer. Başka bir yerden o eyalete satış yapmak ise genellikle girmez. Tek ofisi Herndon’da olan bir Delaware corporation’ı Virginia’da faaliyet gösteriyor sayılır ve faaliyete başlamadan önce SCC’ye kayıt yaptırmalıdır.

Yabancı şirket kaydını atlamanın gerçek sonuçları vardır. Çoğu eyalette kayıtsız bir yabancı şirket, kayıt yaptırıp geriye dönük ücretleri ve cezaları ödeyene kadar o eyaletin mahkemelerinde dava yürütemez. Sözleşmeler geçerliliğini korur, ancak şirket bunları mahkemede uygulatma imkânını en çok ihtiyaç duyduğu anda kaybeder. Kayıt ayrıca şirketin iyi durumda (good standing) kalmasını sağlayan dönemsel raporları ve vergileri de beraberinde getirir; kredi verenler, kiraya verenler ve yatırımcılar bunu kontrol eder. CLP’nin risk yönetimi ve hukuki uyum ekibi, büyüyen müvekkiller için birden fazla eyaletteki kayıtları güncel tutar.

Nasıl karar verilir

Kendinize beş soru sorun. Birkaç yıl içinde kurumsal yatırım alacak veya stratejik bir alıcıya satış yapacak mısınız? Ofisiniz ve çalışanlarınız nerede olacak? Avukatları Delaware’de ısrar edecek yatırımcılarınız var mı veya olmasını bekliyor musunuz? New York’un ilan şartı gibi hesabı değiştiren eyalete özgü bir maliyet var mı? Ve dürüst olmak gerekirse ne kadar idari takip yükünü sürdürebilirsiniz?

Cevaplar Delaware’i gösteriyorsa, şirketi orada kurun ve aynı gün kendi eyaletinizde yabancı şirket kaydını yaptırın. Cevaplar kendi eyaletinizi gösteriyorsa, şirketi orada kurun ve seçeneği açık tutun: Bir finansman bunu gerekli kıldığında, Virginia veya New York’ta kurulmuş bir corporation daha sonra Delaware’e dönüştürülebilir veya taşınabilir; bu genellikle vergisiz bir yeniden yapılanma olarak gerçekleşir. Bu yol pek çok kez denenmiştir ve önce kendi eyaletinizde kurmak bir hata değildir. Delaware’de kurup kendi eyaletinizde kayıt yaptırmayı unutmak ise bir hatadır ve kuruculara sonradan pahalıya mal olan şirket kuruluşu hataları listemizin üst sıralarında yer alır. Daha geniş şirket ve planlama soruları için iş ve şirketler hukuku genel bakışımıza göz atın.

Şirketinizi hangi eyalette kuracağınızı seçiyorsanız, Capitol Law Partners planınıza özgü ücretleri, başvuruları ve yatırımcı beklentilerini karşılaştırabilir, kuruluşu ve yabancı şirket kaydını birlikte yürütebilir. Görüşme planlayın.

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Bu iletişim yoluyla avukat-müvekkil ilişkisi kurulmamaktadır.

Av. Çağatay Ersoy. Kurucular, yatırımcılar ve büyüyen şirketler için pratik strateji.

Bu konuda yardıma mı ihtiyacınız var? Şirket türü ve kuruluş eyaleti seçimi sayfamıza göz atın veya randevu alın.