Çok Üyeli LLC İşletme Sözleşmesi Neleri Kapsamalı?

LLC’nizin birden fazla üyesi varsa ve yazılı bir işletme sözleşmeniz (operating agreement) yoksa, eyaletinizin varsayılan kanun hükümleri sizin işletme sözleşmeniz yerine geçer ve bu hükümler sizin işletmeniz düşünülerek yazılmamıştır. LLC işletme sözleşmesi; kimin neye sahip olduğunu, kimin neye karar verdiğini, paranın şirketten nasıl çıkacağını ve bir üye ayrılmak istediğinde, öldüğünde, boşandığında veya ortadan kaybolduğunda ne olacağını belirleyen belgedir. Gördüğümüz üye uyuşmazlıklarının çoğu, sözleşmenin hiç cevaplamadığı bir soruya dayanır. Aşağıda, çok üyeli bir sözleşmenin bölüm bölüm neleri çözmesi gerektiğini bulacaksınız.

LLC işletme sözleşmesi olmadan varsayılan kurallar neden yeterli değildir

Her eyaletin LLC kanunu boşlukları varsayılan kurallarla doldurur ve bu kurallar eyaletten eyalete değişir. Bazı eyaletler, katılan sermayeye bakmaksızın kârı üye başına eşit böler. Diğerleri katkı oranına göre böler. Bazıları herhangi bir üyenin şirketi bir sözleşmeyle bağlamasına izin verir. Bazıları da yeni bir üyenin kabulü için oybirliği arar; bu da kuruculardan biri sessizliğe gömüldüğünde şirketi kilitleyebilir. New York daha da ileri giderek her LLC’nin yazılı bir işletme sözleşmesi kabul etmesini bekler; ancak bunu yapmayan şirketi feshetmez.

Sözleşme, sorumluluk koruması açısından da önemlidir. Mahkemeler ve bankalar, LLC’nin gerçek ve ayrı yönetilen bir tüzel kişilik olduğuna dair kanıt arar. İmzalanmış ve uygulamada izlenen bir işletme sözleşmesi, ilk istedikleri belgedir. Şirket kuruluşu ve yapılandırma alanındaki çalışmalarımızda bu sözleşmeleri kuruluş belgeleriyle (articles) birlikte hazırlıyoruz; çünkü bu iki belge birlikte tasarlanmalıdır.

Ortaklık payları, sermaye ve kârın dağıtımı

İşe her üyenin neyi katkı olarak getirdiğiyle başlayın: nakit, mal, fikri mülkiyet veya hizmet ve bunların değeri. Ardından her üyenin yüzde payını veya pay birimi (unit) sayısını belirtin. Bu iki rakamın birbirini tutması gerekmez. Nakdin büyük kısmını koyan bir üye, başka bir üye yıllarca emek veriyorsa daha küçük bir paya sahip olabilir; ancak sözleşme bunu açıkça belirtmelidir, aksi halde vergisel tahsisler geçerliliğini koruyamaz.

Ardından şirketin daha fazla paraya ihtiyaç duyması halinde ne olacağını düzenleyin. Yöneticiler ek sermaye talep edebilir mi? Ödeme yapmayan üyeye ne olur: payının sulandırılması, diğer üyelerden belirli bir faiz oranıyla borç alınması veya payın kaybedilmesi? Üyeler imza aşamasında bunu düşünmek istemez; tam da bu yüzden bu konu belgede yer almalıdır.

Dağıtımlar ayrı bir maddeyi hak eder. Kârın vergi amaçlı tahsisi (allocation) ile fiili nakit dağıtımları farklı şeylerdir ve vergi açısından şeffaf (pass-through) bir yapıdaki üyeler, nakit dağıtılsın ya da dağıtılmasın, kendilerine tahsis edilen kâr üzerinden vergi öder. Şirketin her üyenin tahmini vergisini karşılayacak kadar asgari dağıtım yapmasını şart koşan bir vergi dağıtımı maddesi, çok yaygın bir kırgınlığın önüne geçer. Kurucular nakit yerine emek karşılığında pay alıyorsa, kurucu ortakların hisseyi nasıl paylaşması ve vesting (hak kazanımı) düzenini nasıl kurgulaması gerektiği hakkındaki yazımıza bakın; çünkü LLC’deki kâr payı hakları (profits interests) kendine özgü bir işleyişe sahiptir.

Yönetim ve oylama

LLC’nin üyeler tarafından mı (member-managed) yoksa yöneticiler tarafından mı (manager-managed) yönetileceğine karar verin. Üyeler tarafından yönetilen bir şirkette her üye şirket adına işlem yapma yetkisine sahiptir. Yöneticiler tarafından yönetilen bir şirkette ise bir veya daha fazla yönetici günlük faaliyetleri yürütür ve üyeler yalnızca kendilerine ayrılmış konularda oy kullanır. Üye sayısı iki ya da üçü geçtiğinde veya pasif yatırımcılar bulunduğunda, doğru yapı genellikle yöneticiler tarafından yönetilen modeldir.

Kendinizi koruduğunuz yer, üyelere ayrılmış konular listesidir. Nitelikli çoğunluk veya oybirliği gerektiren tipik konular:

• Yeni bir üyenin kabulü veya yeni pay birimlerinin ihracı
• Şirketin veya varlıklarının tamamına yakınının satışı
• Belirli bir tutarın üzerinde borçlanma veya borca kefil olma
• İşletme sözleşmesinin değiştirilmesi veya şirketin faaliyet konusunun değiştirilmesi
• Bir üye veya yöneticiyle yapılan ilişkili taraf işlemleri

Yüzde 50’ye 50 paya sahip iki üyeli şirketlerde bir kilitlenme (deadlock) çözüm mekanizması ekleyin. Seçenekler, oylar eşit olduğunda karar verecek tarafsız bir kişi ve arabuluculuktan, bir üyenin fiyat belirleyip diğerinin bu fiyattan almayı veya satmayı seçtiği bir alım-satım tetikleyicisine kadar uzanır. Böyle bir mekanizma olmadan 50/50 kilitlenme, mahkeme kararıyla fesihle ya da işletmeyi kaynaksız bırakan bir çıkmazla sonuçlanır. Süregelen yönetim kurulu prosedürleri ve politikalar ayrı bir katmandır; şirket faaliyete geçtikten sonra bunları CLP’nin kurumsal yönetişim ve iç politikalar ekibi oluşturur.

Devirler, çıkışlar ve pay alımları

Üyelik payları serbestçe devredilebilir olmamalıdır. Çoğu sözleşme onay olmadan yapılan devirleri yasaklar ve ardından aile tröstüne yapılan devirler gibi sınırlı istisnalar tanır. Bunu, kalan üyelerin herhangi bir dış teklifi eşleyebilmesi için bir ön alım hakkıyla (right of first refusal) birleştirin; şirketin bütünüyle satılması olasılığı yüksekse birlikte satış (tag-along) ve birlikte satışa zorlama (drag-along) haklarını da değerlendirin.

Sonra iradi olmayan çıkışlar için plan yapın. Sözleşme, bir üyenin ölümü, iş göremezliği, iflası veya boşanması halinde ne olacağını ve şirketin ya da diğer üyelerin bu payı satın alma hakkına (veya yükümlülüğüne) sahip olup olmadığını belirtmelidir. Değerleme yöntemini belirleyin: her yıl güncellenen kararlaştırılmış bir değer, gelire veya kazanca bağlı bir formül ya da bağımsız bir değerleme. Ödeme koşullarını da belirleyin; çünkü çok az küçük şirket, tetiklendiği gün pay alım bedelinin tamamını nakit olarak ödeyebilir. Teminatlı ve birkaç yıla yayılan bir borç senedi yaygındır.

Rekabet yasağı gibi kısıtlayıcı taahhütler de bu bölüme aittir. Ayrılan bir üyenin hemen karşı sokakta rakip bir işletme açabilmesi, sözleşmenin eyalet hukukunun rekabet yasaklarına getirdiği sınırlar içinde ele alması gereken bir sorundur.

Fesih, uyuşmazlıklar ve diğer düzenlemeler

Şirketi sona erdiren olayları ve tasfiye sırasında varlıkların hangi sırayla dağıtılacağını sayın. Bir uyuşmazlık çözüm maddesi ekleyin: önce yetkililer arasında müzakere, ardından arabuluculuk, sonra belirli bir yerde tahkim veya dava. İyi niyetle hareket eden yöneticiler için bir tazmin (indemnification) hükmü, ayrılıktan sonra da devam eden bir gizlilik yükümlülüğü ve açık bir değişiklik prosedürü ekleyin.

Son olarak, sözleşmeyi imzalayın ve güncel tutun. Ortak bir klasörde duran imzasız bir taslağın değeri çok azdır. Üyeler değiştiğinde, sermaye girdiğinde veya işletme yön değiştirdiğinde, bir e-posta yazışmasına güvenmek yerine sözleşmeyi değiştirin. Şirket türüne hâlâ karar vermediyseniz, önce girişiminizin LLC mi yoksa corporation mı olması gerektiği hakkındaki yazımızı okuyun; kuruluş evrakları ise Amerika’da şirket kurmak için gerekli belgeler yazımızda ele alınıyor. Üyeler arasında değil de dış taraflarla yapılan sözleşmeler için sözleşme hazırlama ve müzakere hizmetimize göz atın.

LLC’niz hazır bir şablon sözleşmeyle veya hiç sözleşme olmadan faaliyet gösteriyorsa, Capitol Law Partners üyelerinizin fiilen nasıl birlikte çalıştığını yansıtan bir işletme sözleşmesi hazırlayabilir veya mevcut sözleşmenizi revize edebilir. Görüşme planlayın.

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Bu iletişim yoluyla avukat-müvekkil ilişkisi kurulmamaktadır.

Av. Çağatay Ersoy. Kurucular, yatırımcılar ve büyüyen şirketler için pratik strateji.

Bu konuda yardıma mı ihtiyacınız var? LLC kuruluşu ve işletme sözleşmesi sayfamıza göz atın veya randevu alın.