Kayyımlık Nasıl Sona Erer, Kayyım Nasıl Değiştirilir?

Kayyımlığın (conservatorship) sona ermesi dört yoldan biriyle gerçekleşir: korunan kişi ehliyetini yeniden kazanır ve mahkeme haklarını iade eder, kişi vefat eder, malvarlığı tükenir ya da mahkemenin dosyayı kapatacağı kadar küçülür veya küçük söz konusuysa çocuk reşit olur. Bundan ayrı olarak, kayyımlık devam ederken kayyım görevden alınabilir veya değiştirilebilir; kararın kendisi de kişinin durumu değiştikçe genişletilebilir veya daraltılabilir. Her yol mahkemeden geçer ve her biri aynı şekilde sona erer: kayyım ibra edilmeden ve teminat serbest bırakılmadan önce mahkemenin onayladığı bir nihai hesap raporuyla. Aşağıda kayyımlığın nasıl sona erdirileceğini, kayyımın nasıl değiştirileceğini ve nihai hesap raporunun neler gerektirdiğini anlatıyoruz. Aynı kurallar Virginia ve Washington, DC’de ve New York’taki muadil rol olan malvarlığı vasisi (guardian of the property) için de geçerlidir.

Ehliyetin iadesi: kişi kayyımlığın sona ermesini ne zaman isteyebilir

Kayyımlık altındaki kişi veya onun adına hareket eden herhangi biri, ehliyetsizliğin artık mevcut olmadığı gerekçesiyle kararın sona erdirilmesi için mahkemeye dilekçe verebilir. Bu, ailelerin beklediğinden daha sık yaşanır: bir felç veya beyin hasarından sonra iyileşme, psikiyatrik bir rahatsızlığın dengelenmesi ya da parasını yönetebilecek olgunluğa erişmiş genç bir yetişkin. Mahkeme güncel tıbbi delil, genellikle yeni bir değerlendirme isteyecek ve bir duruşma yapacaktır. Mahkeme tüm hakları iade edebilir ya da kararı, günlük kontrolü kişiye geri verirken kayyımı belirli varlıklar için görevde tutan sınırlı bir karara dönüştürebilir.

Kişinin bu yargılamada avukatla temsil edilme hakkı vardır; kayyımın ise kendi konumunu savunmak yerine iş birliği yapma yükümlülüğü bulunur. Haklı gerekçelere dayanan bir iade dilekçesine direnen bir kayyım, kimin çıkarına hizmet ettiği konusunda soru işaretleri doğurur. Kayyımlık alanındaki çalışmalarımız bu dilekçelerin her iki tarafını da kapsar.

Korunan kişinin ölümü

Kişi vefat ettiğinde kayyımın varlıkları yönetme yetkisi sona erer, ancak hesap verme yükümlülüğü sona ermez. Kayyım varlıkları korur, ölüm tarihine kadar olan dönemi kapsayan nihai bir hesap raporu sunar ve tereke temsilcisi (personal representative) atandıktan sonra kalan varlıkları ona devreder. Kayyım aynı zamanda vasiyetnamede vasiyeti yerine getirme görevlisi (executor) olarak da atanmışsa, iki rol kâğıt üzerinde ayrı tutulur: kayyımlık kendi hesap raporuyla kapanır, tereke ise kendi envanteriyle açılır. Bu noktadan sonraki tereke yönetimi (probate administration), vasiyetnameler, tröstler ve miras yönetimi sayfamızda anlatılmaktadır.

Kayyımın görevden alınması veya değiştirilmesi

Kayyım haklı bir nedenle görevden alınabilir ve kişinin kendisi, akrabalar ve mahkemenin bizzat kendisi dahil ilgili taraflar bu süreci başlatabilir. Olağan gerekçeler şunlardır: envanterin veya hesap raporlarının sunulmaması, paraların karıştırılması veya kendi lehine işlem yapılması, onaysız bir satış veya bağış, kişinin ihtiyaçlarının ihmal edilmesi, atamadan sonra ortaya çıkan bir çıkar çatışması ya da kayyımın kendisinin ehliyetsizliği veya başka bir yere taşınması. Süreç bir dilekçe veya gerekçe gösterme emriyle (show-cause order) başlar, ardından kayyımın yanıt vermesi gereken bir duruşma yapılır. Görevden alınan kayyım yine de nihai bir hesap raporu sunar; mahkeme her türlü zarar için kayyımı tazmin yükümlülüğüne (surcharge) mahkûm edebilir ve teminata başvurabilir. Görevden almaya en sık yol açan hesap raporu hataları, kayyımın yıllık hesap raporunda neleri göstermesi gerektiğini anlattığımız yazıda açıklanıyor.

Kayyım görevden kendi isteğiyle de ayrılabilir. İstifa mahkeme onayı gerektirir ve mahkeme, yeni bir kayyım göreve başlamaya hazır olana kadar istifayı kabul etmez; bu nedenle ayrılmak isteyen bir kayyım, aynı dilekçede yerine birini önermelidir. Başka bir yere taşınmak, hastalık veya artık zaman ayırmaya izin vermeyen bir iş, mahkemelerin kabul ettiği gerekçelerdir. Yeni kayyımın atanması, ilk atamadaki öncelik ve uygunluk değerlendirmesinin aynısına tabidir; bu değerlendirmeyi bir ebeveynin mali işleri için nasıl kayyım olunacağını anlattığımız yazıda özetliyoruz.

Kararın değiştirilmesi

Koşullar değişir ve kararın da onlarla birlikte değişmesi gerekir. Yeni bir ihtiyaç ortaya çıktığında, örneğin bakımı finanse etmek için evi satma yetkisi gerektiğinde, kayyım mahkemeden ek yetki isteyebilir. Kişinin yetileri geliştiğinde kişi veya bir akraba, mahkemeden kararı daraltmasını isteyebilir. Kişinin tıbbi durumu veya yaşam koşulları değişmişse, taraflardan her biri mahkemeden kişisel kararlar üzerinde bir vesayet eklemesini veya kaldırmasını isteyebilir. Her talep, ilgili taraflara bildirim yapılan bir dilekçedir ve mahkeme, başlangıçta uyguladığı en az kısıtlayıcı çözüm ilkesini burada da uygular.

Nihai hesap raporu ve ibra

Her sona eriş bir nihai hesap raporundan geçer. Bu rapor, onaylanan son yıllık hesap raporunun kapanışından sona erme tarihine kadar olan dönemi aynı biçimde, aynı ödeme belgeleri ve ekstrelerle kapsar ve kalan her varlığın nereye gittiğini gösteren bir çizelgeyle sona erer: haklarına yeniden kavuşan kişiye, tereke temsilcisine, yeni kayyıma ya da reşit olan eski küçüğe. İnceleyici bu raporu herhangi bir yıllık hesap raporu kadar, kayyımlık görevden alma nedeniyle sona eriyorsa daha da dikkatli inceler.

Nihai hesap raporu onaylandıktan sonra kayyım, mahkemeden bir ibra kararı (order of discharge) ister; bu karar kayyımı yönetime ilişkin ileride doğabilecek sorumluluktan kurtarır ve kefili teminat yükümlülüğünden serbest bırakır. Bu adımı atlamayın. İbra kararı olmadan teminat yürürlükte kalır, primlerin vadesi gelmeye devam eder ve kayyım yıllarca taleplere açık kalır. Virginia’da serbest bırakmayı tetikleyen, hesap denetim komiserinin (commissioner of accounts) nihai hesap raporunu onaylamasıdır; DC ve New York’ta ise kararı mahkeme verir. Her durumda tüm kayıtları ibradan sonra birkaç yıl saklayın; lehtarlar ve mirasçılar bazen dosya kapandıktan çok sonra soru gündeme getirir.

Bir kayyımlığı sona erdirmeniz, kayyımlık görevinden çekilmeniz veya görevini yerine getirmeyen bir kayyımı görevden aldırmanız gerekiyorsa, Capitol Law Partners ile yapacağınız bir görüşmede dilekçeyi ve nihai hesap raporunu doğru zemine oturtabiliriz. Görüşme planlayın.

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Bu iletişim yoluyla avukat-müvekkil ilişkisi kurulmamaktadır.

Av. Sena Şahin. Bireyler, aileler ve işletme sahipleri için açık ve net hukuki rehberlik.

Bu konuda yardıma mı ihtiyacınız var? Kayyımlık kararının değiştirilmesi ve sona erdirilmesi sayfamıza göz atın veya randevu alın.