Fikri Mülkiyet Uyuşmazlığı Duruşmaya Gitmeden Çözülebilir mi?

Evet, çözülebilir ve çoğu böyle çözülür. Marka, telif hakkı ve ticari sır uyuşmazlıklarının ezici çoğunluğu bir hükümle değil imzalı bir sözleşmeyle sona erer ve pek çoğu hiç dava açılmadan biter. Asıl soru, istediğinizin en fazlasını en düşük maliyetle hangi yolun sağlayacağıdır. Bir fikri mülkiyet uyuşmazlığını çözmek için seçenekler, şirket yöneticileri arasındaki bir telefon görüşmesinden bağlayıcı bir tahkim kararına kadar uzanır ve her biri hız, gizlilik, icra edilebilirlik ve kesinlik arasında farklı bir denge kurar. CLP’nin fikri mülkiyet uyuşmazlık çözümü ekibi, her dosyaya herhangi bir başvurudan önce müvekkilin hedefini bu yollarla karşılaştırarak başlar.

Doğrudan müzakere ve uyuşmazlıkları sona erdiren sözleşmeler

En basit yol, genellikle bir talep mektubunun veya ona verilen bir cevabın ardından gelen, müzakereyle varılan bir sözleşmedir. Üç biçim tekrar tekrar karşımıza çıkar.

Birlikte var olma sözleşmesi (coexistence agreement), bir marka çatışmasını her iki tarafın kendi kullanımına sınırlar koymayı kabul etmesiyle çözer: farklı mallar, bölgeler veya ticari takdim şekli (trade dress) ya da diğerinin alanına genişlememe taahhüdü. Her iki markanın da varlığını sürdürmesine imkân tanır ve tarafların hiçbirinin karıştırılma ihtimali tartışmasını kazanacağından emin olamadığı durumlarda yaygındır.

Lisans, ihlal edeni ödeme yapan bir müşteriye dönüştürür. İhlalle suçlanan taraf faaliyetini sürdürür, hak sahibi de royalti ve kalite kontrolü elde eder. İhlal edenin, hak sahibinin yok etmek yerine vergilendirmeyi tercih edeceği bir iş kurduğu durumlarda olağan sonuçtur.

İbra içeren bir sulh sözleşmesi, uyuşmazlığı üzerinde anlaşılan koşullarla kapatır: belirli bir tarihte veya aşamalı bir geçişten sonra kullanımın durdurulması, stokların imhası, bir ödeme, kötüleme yasağı ve taleplerden ibra. İleriye dönük olarak hangi davranışlara izin verildiği konusunda net olmalıdır, çünkü belirsiz sulh sözleşmeleri ikinci uyuşmazlıklar doğurur.

Cease and desist ihtarnamesi aldığınızda ne yapmanız gerektiğini anlattığımız yazı, müzakereyi alıcının tarafından anlatıyor.

Arabuluculuk

Arabuluculuk, karar verme yetkisi olmayan tarafsız bir kişi eşliğinde yürütülen yapılandırılmış bir müzakeredir. Arabulucu her tarafla genellikle ayrı ayrı görüşür, tarafın davaya ilişkin değerlendirmesini sınar ve önerileri karşılıklı olarak iletir. Gizlidir, görece hızlıdır ve davaya kıyasla ucuzdur. Fikri mülkiyet uyuşmazlıklarındaki değeri, alanında deneyimli bir arabulucunun her tarafa, kendi pozisyonunun tarafsız birine nasıl göründüğünü baş başa söyleyebilmesidir; bu çoğu zaman taraflardan herhangi birinin bunu ilk kez duymasıdır.

Arabuluculuk dava öncesinde, özel arabulucular veya WIPO’nun (Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü) arabuluculuk hizmeti aracılığıyla ya da dava sırasında yapılabilir; birçok federal bölge duruşmadan önce arabuluculuğu şart koşar. Taraflardan biri gerçekte sulhe istekli değilse veya uyuşmazlık, bir tescilin geçerli olup olmadığı gibi ancak bir kararla çözülebilecek hukuki bir soruya dayanıyorsa başarısız olur.

Tahkim

Tahkim, kararı bağlayıcı ve mahkemede icra edilebilir olan bir veya üç hakem önünde yapılan özel bir yargılamadır. Taraflar tahkime ya aralarındaki bir sözleşme (lisans, distribütörlük veya iş sözleşmesi) bir tahkim şartı içerdiği için ya da uyuşmazlık çıktıktan sonra tahkime gitmeyi kabul ettikleri için başvurur.

Avantajları gerçektir: gizlilik, fikri mülkiyet uzmanlığına sahip hakemler, takvim ve usul üzerinde daha fazla kontrol, sınırlı delil keşfi ve hakem kararının denetimi dar olduğu için kesinlik. Dezavantajları da aynı özelliklerden kaynaklanır. Sınırlı delil keşfi, davasını ispatlamak için karşı taraftan belge alması gereken tarafa zarar verir. Dar denetim, hatalı bir kararın genellikle ayakta kalması demektir. Hakem üçüncü kişileri bağlayamaz, bir marka tescilini iptal edemez (ancak karar bir tarafa tescilden vazgeçmesini emredebilir) ve hakem tarafından verilen bir tedbirin icra edilebilmesi için mahkemece onaylanması gerekir. Birlikte çalışmaya devam etmek isteyen bir lisans veren ile lisans alana uygundur; aranızda hiçbir ilişki bulunmayan ve ürününüzün sahtesini üreten birine karşı ise kullanılamaz.

Belirli uyuşmazlıklar için idari süreçler

Bazı uyuşmazlıkların, mahkemeden daha hızlı ve ucuz ama verebileceği kararlar bakımından sınırlı, kendine özgü bir mercii vardır.

USPTO bünyesindeki Marka Yargılama ve Temyiz Kurulu (Trademark Trial and Appeal Board, TTAB), bekleyen başvurulara yapılan itirazları ve tescillerin iptali taleplerini inceler. Yalnızca bir markanın tescil edilip edilemeyeceğine karar verir; tazminata hükmedemez veya piyasadaki kullanımı yasaklayamaz. Asıl mesele tescil olduğunda doğru mercidir ve karıştırılma ihtimaline ilişkin tespitleri, aynı taraflar arasında sonradan görülen bir mahkeme davasında ağırlık taşıyabilir. Bu işlemleri TTAB itirazları ve iptal işlemleri sayfamızda ele alıyoruz.

ICANN tarafından onaylanan sağlayıcılarca yürütülen Tek Tip Alan Adı Uyuşmazlık Çözüm Politikası (Uniform Domain-Name Dispute-Resolution Policy, UDRP), kötü niyetle tescil edilmiş alan adlarına ilişkin uyuşmazlıkları çözer. Tek çareler devir veya iptaldir; şikâyetçi, alan adının kendi markasıyla karıştırılacak derecede benzer olduğunu, tescil sahibinin meşru bir menfaati bulunmadığını ve alan adının kötü niyetle tescil edilip kullanıldığını göstermelidir.

Telif Hakkı Ofisi bünyesindeki küçük talepler mercii olan Telif Hakkı Talepleri Kurulu (Copyright Claims Board), düşük değerli telif hakkı uyuşmazlıklarını tazminat üst sınırları ve sadeleştirilmiş usulle inceler. Katılım isteğe bağlıdır: karşı taraf bu süreçten çekilebilir (opt out) ve bu durumda talep sahibine yalnızca federal mahkeme yolu kalır.

DMCA bildirimleri ve pazar yeri şikâyet sistemleri dahil platform programları, ihlal eden içeriği, DMCA kaldırma bildiriminin nasıl işlediğini anlattığımız yazıda açıklanan sınırlar içinde, hiçbir yargılama yapılmadan kaldırır.

Davanın hâlâ çözüm olduğu durumlar

Bazı uyuşmazlıklar mahkeme gerektirir. Ciddi bir zarar devam ediyorsa ve karşı taraf durmayacaksa, mahkemeye itaatsizlik (contempt) yaptırımıyla icra edilebilir bir tedbir kararını yalnızca mahkeme verebilir. İhlal eden kimliği belirsiz bir sahte ürün satıcısıysa müzakere edilecek kimse yoktur ve kimliğini belirlemek için mahkeme kanalıyla delil keşfi gerekir. Uyuşmazlık, ileride pek çok uyuşmazlığı belirleyecek bir tescilin geçerliliğine veya bir hakkın kapsamına dayanıyorsa, bir mahkeme kararı sulhten daha değerli olabilir. Bazen de karşı taraf, onu masaya ancak açılmış bir davanın getireceğini açıkça belli etmiştir; bu noktada dava açmak müzakerenin kendisidir. Sonraki aşamaları fikri mülkiyet ihlali davasında neler olduğunu anlattığımız yazıda, bu davalara sıklıkla eşlik eden paralel ticari talepleri ise ticari dava ve uyuşmazlık çözümü sayfamızda anlatıyoruz.

Fikri mülkiyet uyuşmazlığını çözme yolunu seçmek

Karar dört soruya dayanır: hangi sonuca ihtiyacınız olduğu (kullanımı durdurmak, ödeme almak, bir tescili korumak veya bir ilişkiyi sürdürmek), ne kadar acil olduğu, uyuşmazlığın ne ölçüde gizli kalması gerektiği ve karşı tarafın gönüllü bir anlaşmaya uyup uymayacağı. Kullanımın bu ay durdurulmasına ihtiyaç duyan ve karşı tarafa güvenmeyen bir müvekkilin yeri mahkemedir. Birlikte çalışmaya devam edeceği bir iş ortağından royalti isteyen bir müvekkilin yeri arabuluculuk veya tahkimdir. Çoğu müvekkil bu ikisinin arasında bir yerdedir ve uyuşmazlık geliştikçe yol değişebilir.

Bir fikri mülkiyet uyuşmazlığı içindeyseniz ve hangi yolun uygun olduğundan emin değilseniz, Capitol Law Partners ile yapacağınız bir görüşmede seçenekleri hedefinize ve zaman çizelgenize göre karşılaştırabiliriz. Görüşme planlayın.

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Bu iletişim yoluyla avukat-müvekkil ilişkisi kurulmamaktadır.

Av. Çağatay Ersoy. Kurucular, yatırımcılar ve büyüyen şirketler için pratik strateji.

Bu konuda yardıma mı ihtiyacınız var? Fikri mülkiyet uyuşmazlık çözümü sayfamıza göz atın veya randevu alın.