Ticari Sır Nedir? ABD Hukukunda Hangi Bilgiler Ticari Sır Sayılır?

Ticari sır, ekonomik değerini genel olarak bilinmemesinden alan ve sahibinin gizli tutmak için makul önlemler aldığı her türlü bilgidir. Tanımın tamamı budur ve iki yarının da aynı anda doğru olması gerekir. Herkesin bir sektör rehberinden yeniden oluşturabileceği bir müşteri listesi ilk yarıyı karşılamaz. Gerçekten gizli olan ama her çalışanın açabileceği ortak bir sürücüde duran bir formül ise ikinci yarıyı karşılamaz. Dolayısıyla ticari sır nedir sorusunun cevabı, bilginin türünden çok değerine ve nasıl muhafaza edildiğine bağlıdır; aynı belgenin bir şirkette ticari sır, başka bir şirkette sıradan bir evrak olabilmesinin nedeni budur. CLP’nin ticari sır koruması ekibi, her çalışmaya müvekkilin bilgilerini bu iki teste göre ayırarak başlar.

Kanuna göre ticari sır nedir: iki aşamalı test

Federal Ticari Sırları Koruma Yasası (Defend Trade Secrets Act, DTSA), ticari sırrı her biçimdeki her tür mali, ticari, bilimsel, teknik, ekonomik veya mühendislik bilgisi olarak tanımlar; şu şartlarla: sahibi bilgiyi gizli tutmak için makul önlemler almış olmalı ve bilgi, ifşasından veya kullanımından ekonomik değer elde edebilecek bir başka kişi tarafından genel olarak bilinmemesinden ve bu kişi tarafından meşru yollarla kolayca tespit edilememesinden fiili veya potansiyel, bağımsız bir ekonomik değer elde etmelidir.

Eyaletlerin çoğu, Tek Tip Ticari Sırlar Yasası’nın (Uniform Trade Secrets Act) kendi versiyonları kapsamında neredeyse aynı tanımı uygular. Virginia ve District of Columbia bu yasayı kabul etmiştir. New York ise bu yazının yazıldığı tarih itibarıyla kabul etmemiştir; New York mahkemeleri Restatement of Torts’tan alınan ve aynı soruları bir dizi ölçütle inceleyen bir common law tanımı uygular: bilginin işletme dışında ne kadar yaygın bilindiği, işletme içinde ne kadar yaygın bilindiği, onu korumak için alınan önlemler, işletme ve rakipler için değeri, geliştirilmesi için harcanan emek veya para ve başkaları tarafından ne kadar kolay elde edilebileceği veya kopyalanabileceği. Pratik analiz her versiyonda aynıdır.

Genellikle ticari sır sayılan bilgiler

Kategoriler geniştir. Teknik bilgiler: formüller, tarifler, üretim süreçleri, yayımlanmamış kaynak kod, algoritmalar, kimyasal bileşimler ve mühendislik çizimleri. Ticari bilgiler: emekle derlenmiş ve başka yerden kolayca elde edilemeyen müşteri listeleri, fiyatlandırma stratejileri, tedarikçi koşulları, maliyet yapıları, pazarlama planları ve mali projeksiyonlar. Olumsuz teknik bilgi (negative know-how) de bu kapsama girer: denenmiş ve başarısız olmuş yaklaşımların kayıtları, bir rakibin aynı hataları tekrarlamasını önleyeceği için değer taşır.

Bu örnekleri birleştiren şey, her birinin geliştirilmesinin emek gerektirmesi, bir rakibe yardımcı olabilecek olması ve kamunun gözünden uzak tutulabilmesidir. Bir ticari sırrın patent anlamında yeni olması gerekmez; tek bir belge olması da gerekmez. Kamuya açık unsurların bir kombinasyonu, söz konusu kombinasyon bilinmiyorsa ve değer taşıyorsa ticari sır olabilir.

Ticari sır sayılmayan bilgiler

Çalışanların işleri sırasında edindikleri genel beceri, bilgi ve deneyim çalışana aittir ve işveren bunları ticari sır olarak talep edemez. Bir ürünün görünür özellikleri, müşterilere dağıtılan bir fiyat listesi veya bir sektör dergisinde yayımlanan veriler gibi meşru yollarla kolayca tespit edilebilen bilgiler ticari sır sayılmaz. Yayımlanmış bir patent başvurusunda açıklanan bilgiler kamuya açıktır; aynı bilgi için patent ve ticari sır yollarının birbirini dışlamasının nedeni budur ve bu tercihi ticari sır ve patent koruması arasındaki farkı ele aldığımız yazıda inceliyoruz.

Sahibinin korumadığı bilgiler de değeri ne olursa olsun testi geçemez. Formül NDA olmadan potansiyel bir iş ortağına e-postayla gönderilmişse, herkese açık bir kod deposunda yayımlanmışsa veya bir konferansta anlatılmışsa testin ikinci yarısı ortadan kalkmıştır.

Ticari sır niteliği nasıl kaybedilir

Patentin veya tescilli bir telif hakkının aksine ticari sırrın sabit bir süresi yoktur. Gizli ve değerli kaldığı sürece, yani süresiz olarak devam edebilir ve bu koşullardan biri ortadan kalktığı anda sona erer. Sona ermesinin yaygın yolları şunlardır:

• Pazarlama materyalleri, patentler veya sunumlar dahil olmak üzere sahibinin bilgiyi yayımlaması.
• Bir rakibin ürünü tersine mühendislikle çözmesi; bu, meşru bir edinme yoludur.
• Sırra hiç erişimi olmamış başka birinin bilgiyi bağımsız olarak geliştirmesi.
• Gizlilik yükümlülüğüyle bağlı olmayan bir çalışanın, yüklenicinin veya iş ortağının bilgiyi ifşa etmesi.
• Bilgiyi ortak sistemlerde açık bırakmak gibi makul önlemlerin sürdürülmemesi.

Son madde, sahibinin en çok kontrol edebildiği ve en sık dava konusu edilen maddedir. Mahkemelerin ne beklediğini ticari sırrı korumak için makul önlemleri anlattığımız yazıda ele alıyoruz.

Tescil yok, inceleme yok

Ticari sırları tescil eden bir devlet kurumu ve alınacak bir belge yoktur. Koruma olgulardan doğar; bu da sahibinin bu olguları daha sonra ispatlayabilmesi gerektiği anlamına gelir: bilginin ne olduğu, gizli olduğu için değer taşıdığı ve onu korumak için ne yapıldığı. Bir ticari sırrı ileride dava yoluyla korumaya ihtiyaç duyacak şirketler bu olguları önceden, her gizli bilgi kategorisini, kimlerin erişimi olduğunu ve hangi sözleşmeler kapsamında erişildiğini gösteren bir envanterde belgelemelidir. Bu envanter, mahkemenin ilk istediği ve alıcının avukatının due diligence (hukuki ve mali inceleme) sırasında ilk istediği şeydir.

Ticari sırrın haksız kullanımı ne demektir

Ticari sır, haksız kullanıma (misappropriation) karşı korunur: bilginin haksız yollarla (hırsızlık, rüşvet, yanıltma, gizliliği koruma yükümlülüğünün ihlali veya casusluk) elde edilmesi ya da bilgiyi haksız yollarla elde eden veya gizlilik yükümlülüğü bulunan birinin onu rıza olmadan ifşa etmesi veya kullanması. Bağımsız keşif ve tersine mühendislik açıkça haksız yol sayılmaz. DTSA ve eyalet hukuku kapsamındaki hukuki çareler arasında ihtiyati tedbir, fiili zarar ve sebepsiz zenginleşme için tazminat veya makul bir lisans bedeli (reasonable royalty) bulunur; kasıtlı ve kötü niyetli haksız kullanımda artırılmış tazminat ve avukatlık ücreti de talep edilebilir. Bu taleplerin diğer fikri mülkiyet haklarıyla nasıl bir arada değerlendirildiğine ilişkin geniş çerçeveyi fikri mülkiyet hukuku sayfamızda bulabilirsiniz.

Şirketinizin hangi bilgilerinin ticari sır olarak ayakta kalacağından emin değilseniz, Capitol Law Partners ile yapacağınız bir görüşmede iki aşamalı testi bilgi kategorilerinize uygulayabilir ve korumanın zayıf olduğu noktaları belirleyebiliriz. Görüşme planlayın.

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Bu iletişim yoluyla avukat-müvekkil ilişkisi kurulmamaktadır.

Av. Çağatay Ersoy. Kurucular, yatırımcılar ve büyüyen şirketler için pratik strateji.

Bu konuda yardıma mı ihtiyacınız var? Ticari sır koruması sayfamıza göz atın veya randevu alın.